De etiquette tijdens een internationaal Aikido seminar
Een internationaal Aikido seminar voelt vaak als een spannende, maar ook een beetje zenuwachtige ervaring.
Je stapt de dojo binnen en je merkt meteen dat de sfeer anders is dan je gewend bent in je eigen club. De etiquette – de ongeschreven regels – is de lijm die deze diverse groep bij elkaar houdt. Het gaat niet om starre regeltjes, maar om wederzijds respect en een gedeelde focus.
Wat is de etiquette bij een internationaal Aikido seminar?
De etiquette is simpelweg de manier waarop je je gedraagt in de dojo, zowel op de mat als ernaast.
Het is een set van gedragscodes die ervoor zorgt dat iedereen veilig en met plezier kan trainen. In Aikido gaat het vaak om eerbied: voor de Sensei (leraar), voor de dojo, voor je trainingspartner en voor jezelf. Bij een internationaal seminar kruisen verschillende culturen elkaar. Wat in Japan normaal is, kan in Nederland of Frankrijk net iets anders liggen.
Toch blijven de basisprincipes universeel. Het zorgt voor een rustige, voorspelbare omgeving.
De etiquette is de taal die we allemaal spreken, zonder woorden te gebruiken.
Je weet wat je kunt verwachten, en dat geeft ruimte om je te concentreren op de techniek.
Het gaat dus niet om blind gehoorzamen, maar om begrip. Je laat zien dat je de training serieus neemt. Dat waardeer je partner en de leraar enorm, want het maakt het trainen voor iedereen beter.
Waarom is dit gedrag zo cruciaal?
Stel je voor: je oefent een nieuwe techniek en je trainingspartner loopt opeens de mat af zonder te groeten. Of iemand begint luidruchtig te praten terwijl de Sensei een demonstratie geeft.
Het verstoort de flow. Aikido draait om harmonie, en die begint bij respectvol gedrag. In Nederland zijn we vaak direct en informeel.
Dat is prima, maar in een dojo met internationale bezoekers kan informeel soms verkeerd worden opgevat.
Door je aan de etiquette te houden, voorkom je misverstanden. Je laat zien dat je bekend bent met de cultuur van de vechtsport. Veiligheid is een ander groot aspect.
Een seminar zit vaak vol met onbekende gezichten. Je weet niet direct hoe iemand traint.
Door de juiste procedures te volgen – zoals het correct melden van blessures – beperk je het risico op blessures.
Het is een systeem van zorg voor elkaar. Uiteindelijk helpt het om sneller nieuwe vrienden te maken. Als je je gedraagt zoals het hoort, sta je open voor connecties. Je bent geen toerist meer, maar een gast die weet hoe het werkt.
De kern: gedrag op en rond de mat
Het begint al bij binnenkomst. Zodra je de dojo binnenstapt – zelfs als je alleen je spullen komt leggen – groet je richting de shomen (de voorkant van de dojo).
Doe dit altijd, ook als je denkt dat niemand kijkt. Het is een teken van eerbied voor de ruimte en de traditie.
Als de les begint, ga je zitten in seiza (op je knieën) of in kleermakerszit, afhankelijk van wat de leraar vraagt. Je schoenen staan netjes naast de mat, sokken schoon. Niemand wil trainen op een mat vol modder van buiten.
In Nederlandse dojo’s wordt vaak verwacht dat je je voeten wacht voor je de mat opstapt. Als je de mat opstapt of afstapt, buig je altijd. Het is een moment van stilte en focus. Als je tijdens de les een vraag hebt, wacht dan tot de Sensei een pauze heeft of roep hem aan met "Sensei?" terwijl je een hand opsteekt.
Spring niet zomaar in zijn verhaal. Partnerwissel is een kunst op zich.
Specifieke details bij het uitoefenen
Zodra de instructie is gegeven, buig je naar je partner. Als je techniek hebt geoefend, buig je weer. Stop nooit abrupt.
Wacht tot de timer afgaat of de Sensei roept "Yame" (stop). Als je geblesseerd raakt of moet drinken, verlaat de mat rustig. Zit niet op de mat, maar ga op de rand zitten of staand langs de kant.
Bij het uitvoeren van technieken is aanraken vaak onvermijdelijk, maar houd het professioneel.
Raak je partner aan waar het moet, niet waar het kan. In Aikido draag je vaak een hakama (voor gevorderden) of een wit pak. Zorg dat je pak schoon is, zeker als je een internationale vechtsportstage gaat volgen.
Een fris wit pak straalt discipline uit. Let op je nagels.
Lange nagels zijn een gevaar voor je partner, zeker bij technieken waarbij je vastpakt. Knip ze kort en leer van andere leraren om je techniek te verfijnen.
Gebruik geen parfum of sterke deodorant; in een hete dojo met veel mensen wordt de lucht snel benauwd. Als je als beginner een ervaren Aikidoka als partner krijgt, probeer dan niet te krachtig te zijn. Laat je leiden. De ervaren partner zal de techniek correct uitvoeren, zodat jij de beweging kunt voelen.
Het is een wisselwerking, geen wedstrijd. Gebruik geen geweld terug. Als je een techniek niet begrijpt, probeer dan ontspannen te blijven. "Jiu" (soepelheid) is het sleutelwoord. Forceer niets, want dat leidt tot blessures.
Prijzen, accommodatie en praktische zaken
Internationale seminars in Nederland variëren sterk in prijs, afhankelijk van de organisator en de gastleraar. Een dagticket voor een seminar met een leraar van 6e Dan of hoger kost vaak tussen de €35 en €60 per dag.
Voor een heel weekend betaal je meestal tussen de €80 en €120. Veel organisaties bieden vroegboekkortingen aan, soms wel 10% tot 15% als je meer dan 2 maanden van tevoren inschrijft. Bekende locaties zijn vaak sportcentra of universitaire sportzalen in steden zoals Utrecht, Amsterdam of Eindhoven.
Overnachting is vaak niet inbegrepen. Veel deelnemers kiezen voor een budget hostel of een kamer via Airbnb, wat vaak tussen de €40 en €70 per nacht kost.
Sommige dojo’s organiseren een slaapplaats op de sportvloer zelf (mat-slapen), wat vaak gratis of voor een kleine bijdrage (rond de €10 per nacht) kan. Wat je moet meenemen? Een standaard Aikido-pak (wit of zwart), een reservepak voor het weekend, en een bidon.
Een specifieke tip voor Nederland: een handdoek is essentieel, want veel dojo’s hebben geen airco. Een fles water en eventueel sportdrank zijn aan te raden voor de lange dagen.
Verder zijn er vaak kosten voor de maaltijden. Bij sommige seminars is lunch inbegrepen, maar als je je afvraagt of de kosten van een weekend vechtsportstage de investering waard zijn, is het vaak slimmer om zelf wat mee te nemen.
Een thermoskan met thee of koffie wordt vaak gewaardeerd.
Praktische tips voor een soepele ervaring
Om je verblijf zo soepel mogelijk te laten verlopen, hier een paar concrete tips die je direct kunt toepassen.
- Leer drie basiswoorden: "Arigato" (dankjewel), "Sumimasen" (excuseer/pardon) en "Onegai shimasu" (alsjeblieft/bid je). Deze woorden worden overal ter wereld begrepen.
- Controleer je spullen: Zorg dat je band niet te oud is en je pak geen gaten heeft. Een nette uitstraling hoort bij de discipline.
- Respecteer de rijen: Bij het opstellen (rei) staan beginners vaak achteraan. Wacht rustig tot je wordt geroepen of volg de aanwijzingen van de assistenten.
- Stel vragen op het juiste moment: Vraag technische details na de les of tijdens de pauze, niet midden in een oefening waar anderen last van hebben.
- Drinken eten: Eet niet zwaar vlak voor de les. Een banaan of energiereep tijdens de pauze is prima, maar eet niet op de mat.
Als je je hieraan houdt, voel je je snel op je gemak. De Aikido-gemeenschap is over het algemeen zeer gastvrij.
Je zult merken dat je sneller contact maakt en meer leert, simpelweg omdat je je bewust bent van de omgeving. Geniet vooral van de diversiteit. Je traint naast een Japanner, een Braziliaan of een Duitser. De etiquette is de gouden draad die jullie samenbindt. Ga ontspannen de mat op, buig diep en geef alles wat je hebt. Osu!