De meest gemaakte fouten tijdens een Aikido examen
Sta je binnenkort voor je Aikido examen, of sta je net aan de start? Dan herken je dit vast: de zenuwen gieren door je keel, je handen worden klam en opeens vergeet je alles wat je zo vaak geoefend hebt.
Geen zorgen, je bent niet de enige. Tijdens examens gebeuren er dingen die normaal nooit misgaan.
Je spieren verkrampen, je ademhaling stokt en je focus verslapt. In Nederlandse dojo’s, van Amsterdam tot Eindhoven, zien we tijdens band- en slipexamens steeds dezelfde fouten terugkomen. Het goede nieuws? Je kunt je erop voorbereiden. We duiken in de meest gemaakte fouten tijdens een Aikido examen en hoe jij ze voorkomt.
Verkeerde ademhaling tijdens de uitvoering
Ademhaling is de basis van alles in Aikido, maar tijdens een examen is het vaak het eerste wat we vergeten. Je staat onder druk en je lichaam gaat automatisch samentrekken.
Je houdt je adem in op het moment dat je kracht moet zetten, en dat is precies verkeerd.
Adem inhouden bij inspanning, Kokyu-kracht verliezen
Stel je voor: je voert een kokyu ho uit. Je uke valt naar voren en jij moet de timing perfect hebben. In plaats van rustig uit te ademen, hou je je adem in.
Je spieren verkrampen en je verliest de zogenaamde kokyu-kracht, de ademkracht die je techniek draagt. Het gevolg is een haperende beweging die niet natuurlijk voelt. De examinator ziet meteen dat je niet in flow bent. De oplossing is simpel maar vraagt oefening.
Adem rustig uit terwijl je de techniek uitvoert. Voel hoe je adem je beweging stuwt, niet je spieren.
Oefen dit in de dojo bij elke techniek, ook bij de makkelijke oefeningen. Tijdens het examen focus je op je uitadem.
Adem rustig uit terwijl je de techniek uitvoert, dan volgt je lichaam vanzelf.
Zeg in je hoofd ‘uit’ op het moment dat je de techniek afmaakt. Zo blijft je kokyu-kracht behouden en beweeg je soepel. Veel dojo’s in Nederland, zoals die in Utrecht of Rotterdam, besteden extra aandacht aan kokyu ho tijdens de training.
Gebruik die lessen om je ademhaling te integreren. Het maakt je techniek krachtiger zonder dat je harder hoeft te werken.
Gebrek aan zanshin na de worp
Zanshin is die staat van waakzaamheid die je blijft houden na de techniek. Tijdens een examen gebeurt het vaak dat je direct na de worp je focus verliest. Je bent te snel klaar en je loopt weg, terwijl de uke nog op de grond ligt.
Te snel weglopen, Focus op de uke verliezen
Je voert een mooie irimi nage uit en je uke valt zwaar.
Je voelt de opluchting en je stapt direct terug. Maar je vergeet de uke in de gaten te houden.
De examinator let op of je zanshin intact is. Zonder zanshin is je techniek onvolledig, ook al was de worp mooi. De oplossing is om na elke worp even te blijven staan.
Kijk naar je uke, voel de ruimte om je heen en adem uit.
Het duurt maar een paar seconden, maar het toont aan dat je bewust bent van je omgeving. In Nederlandse examens, bijvoorbeeld bij de Aikikai of de Bond, is zanshin een vast onderdeel van de beoordeling. Oefen dit tijdens je reguliere training. Vraag je partner om na de worp even te blijven liggen en kijk elkaar aan.
Zo bouw je de gewoonte op om niet direct te ontspannen. Het helpt je om ook onder druk gefocust te blijven.
Te veel spierkracht gebruiken in plaats van ki
Aikido draait om samenwerking, niet om krachtmetingen. Toch grijpen examenkandidaten vaak naar spierkracht als de zenuwen toeslaan.
Gespannen schouders, Tegenwerken van de uke
Je schouders trekken op, je armen verkrampen en je probeert de uke te overmeesteren.
Stel je voor: je uke valt aan met een rechtse punch. In plaats van mee te bewegen, zet je je schouders vast en duw je terug. Je techniek wordt een worsteling en je verliest de ki-stroom.
De examinator ziet dat je tegenwerkt in plaats van leidt. De oplossing is ontspanning.
Voel je schouders zakken en adem diep in. Laat je armen zwaar zijn, als water. In Nederlandse dojo’s, zoals die in Den Haag, leer je dit al vroeg met oefeningen als het vasthouden van een stok zonder kracht te zetten. Gebruik diezelfde principes tijdens je examen.
Probeer dit: voor je examen doe je een korte meditatie van 5 minuten. Mocht het onverhoopt niet lukken, lees dan vooral wat te doen als je zakt voor je vechtsportexamen.
Focus op je ademhaling en laat spanning los. Tijdens de techniek denk je niet aan kracht, maar aan beweging. Je uke zal vanzelf meegaan.
Slechte ukemi (valbreken) bij vermoeidheid
Ukemi is een essentieel onderdeel van Aikido, maar tijdens een examen wordt het vaak vergeten als je moe bent.
Harde landingen, Angst om te vallen
Je uke is vermoeid en landt hard, of jij zelf. Je voert een techniek uit en je uke valt niet soepel. De landing is hard en je hoort een pijnlijke klap. Of jij zelf bent de uke en je probeert te vangen met je ellebogen, wat tot blessures leidt.
De examinator let op veiligheid en controle. De oplossing is oefening in vermoeidheid.
Doe aan het einde van je training extra ukemi-oefeningen. Val zacht, rol soepel en blijf bewegen, want de examencommissie let op je techniek.
In Nederlandse vechtsportscholen, zoals die voor judo of aikido, wordt ukemi vaak apart getraind. Gebruik die lessen. Als je merkt dat je moe wordt, adem dan diep uit en focus op je lichaam. Voel hoe je de impact verdeelt. Vermijd het om te stijf te vallen; ontspan je spieren zodat je soepel landt.
De volgorde van de technieken vergeten
Examens vereisen een vaste volgorde van technieken, vooral bij suwari waza. Het gebeurt vaak dat kandidaten een techniek overslaan of de verkeerde aanval beantwoorden.
Black-out tijdens suwari waza, Verkeerde aanval beantwoorden
Je zit op je knieën en je moet een reeks technieken uitvoeren. Opeens ben je de volgorde kwijt. Je pakt de verkeerde aanval op en de examinator moet je corrigeren.
Dit gebeurt vaak door zenuwen of gebrek aan herhaling. De oplossing is herhaling en visualisatie.
Oefen de volgorde thuis, zonder partner. Loop de bewegingen na en zeg de technieken hardop.
In Nederlandse dojo’s, zoals die in Amsterdam, wordt de examenvolgorde vaak geoefend in de laatste lessen voor het examen. Neem een notitieboekje mee naar de training en schrijf de volgorde op. Lees het voor je examen nog een keer. Houd hierbij ook rekening met de invloed van leeftijd op de exameneisen. Tijdens het examen adem je diep en neem je een seconde om de volgorde in je hoofd te halen.
Checklist voor je volgende examen
- Adem rustig uit bij elke techniek, vooral bij kokyu ho.
- Blijf na elke worp even staan en houd zanshin.
- Ontspan je schouders en gebruik ki, niet spierkracht.
- Oefen ukemi ook als je moe bent, val soepel.
- Herhaal de examenvolgorde tot je hem uit je hoofd kent.
- Neem een korte meditatie voor het examen om zenuwen te kalmeren.
- Vraag je Sensei om feedback op je zwakke punten.
Met deze tips sta je sterker voor je examen. Onthoud: Aikido is een reis, geen race. Elk examen is een stap vooruit, ongeacht het resultaat. Veel succes!