Examen doen in Japan: Hoe werkt dat voor buitenlanders?
Stel je voor: je staat op de tatami in Japan, de sfeer is intens, en je bent klaar voor je examen.
Geen zorgen, dit is niet alleen voor de Japanners. Veel buitenlanders doen hier ook examen, en met de juiste voorbereiding lukt het jou ook. We gaan het stap voor stap uitleggen, specifiek voor aikido en andere vechtsporten. Denk aan je band, je diploma, en de reis die je maakt.
Je hoeft geen Japans te spreken, maar je moet wel je zaakjes op orde hebben. Laten we beginnen met wat je allemaal nodig hebt.
Wat je nodig hebt: voorwaarden en materialen
Eerst check je de basis. Je hebt een geldig paspoort nodig, minimaal nog 6 maanden geldig.
Voor aikido-examens in Japan moet je lid zijn van een erkende bond, zoals de Aikikai Foundation. In Nederland regel je dit via je eigen dojo, bijvoorbeeld via de Aikibond of een gerelateerde vechtsportorganisatie.
Zorg dat je lidmaatschapsbewijs up-to-date is, dat kost ongeveer €50-€70 per jaar. Daarnaast heb je je examenformulier nodig. Dit vraag je aan bij je sensei of de organisatie in Japan. Voor een shodan (eerste graad) in aikido betaal je rond de €100-€150, exclusief reiskosten.
Je hebt ook een pasfoto nodig, formaat 3x4 cm, met een witte achtergrond.
Doe een nette dojo-outfit aan: een witte hakama voor gevorderden, of een witte gi voor beginners. Check of je schoenen schoon zijn – je loopt op blote voeten in de dojo, maar buiten draag je slippers. Veelgemaakte fout: vergeten je certificaten van eerdere examens mee te nemen.
Als je al een bruine band hebt, neem het bewijs mee. Zonder dat mag je niet examen doen.
Ook belangrijk: zorg dat je fit bent. Een week van tevoren rustig trainen, niet overbelasten.
En vergeet niet je medicijnen of EHBO-kit als je die nodig hebt.
Stap 1: Kies de juiste organisatie en locatie
Stap één is simpel: zoek een geschikte plek in Japan. Voor aikido is de Aikikai Hombu Dojo in Tokio de plek, maar er zijn ook regionale centra.
In Osaka of Kyoto kun je ook terecht. Kies een dojo die buitenlandse examens aanbiedt – sommige zijn speciaal ingericht voor niet-Japanners. Neem contact op via e-mail, niet per telefoon tenzij je Japans spreekt.
Vraag naar de examendata voor buitenlanders, meestal 2-4 keer per jaar. Plan je reis minimaal 3 maanden van tevoren.
Vliegtickets naar Tokio kosten rond de €600-€800 retour, afhankelijk van het seizoen.
Boek een accommodatie dicht bij de dojo, zoals een capsule hotel of guesthouse voor €30-€50 per nacht. Veelgemaakte fout: te laat boeken, waardoor je duurder uit bent of ver van de dojo zit. Check ook de visumvereisten – voor kort verblijf (<90 dagen) heb je geen visum nodig, maar voor langere examens wel. Stuur een e-mail met je intentie: noem je naam, huidige graad, en de gewenste examendatum.
Wacht op bevestiging, duurt meestal 1-2 weken. Als je geen Japans kunt, gebruik dan Engels of vraag een Nederlandse zin om te vertalen. Dit voorkomt miscommunicatie.
Stap 2: Inschrijving en betaling regelen
Zodra je bevestiging hebt, schrijf je officieel in. Vul het formulier in – digitaal of per post – met je persoonlijke gegevens.
Geef je dojo in Nederland door, plus je sensei's naam. Voor aikido-examens moet je aantonen dat je minimaal 6 maanden training hebt sinds je vorige graad. Benieuwd hoe vaak per jaar er examens zijn?
Bij vechtsporten zoals judo of karate gelden soortgelijke regels, maar check de bondsspecifieke eisen. Betaal het examengeld direct. Gebruik een internationale creditcard of PayPal, want Japanse banken zijn streng.
Het totaalbedrag ligt tussen €150-€250, afhankelijk van je graad. Voor shodan is het lager, voor hogere graden stijgt het.
Sla het betaalbewijs op – print het uit of bewaar het op je telefoon. Veelgemaakte fout: vergeten de valuta te checken. Betaal in euro's via je bank om wisselkoersverliezen te minimaliseren. Na betaling ontvang je een examennummer.
Noteer dit, want het is je toegangsbewijs. Plan een oefensessie in Japan: veel dojo's bieden een proefles aan voor €20-€30.
Gebruik dit om te wennen aan de stijl. Als je in Nederland traint bij een dojo zoals Aikido Rotterdam of een vechtsportschool, oefen dan dezelfde technieken om verschil te voorkomen.
Stap 3: Voorbereiding op de examendag
De dag voor het examen: rust uit, maar oefen licht. Doe 30 minuten basisoefeningen, zoals ukemi (vallen en rollen) en basisvormen.
In Japan is de dojo-ervaring anders – meer discipline, minder uitleg. Draag je witte gi, vouw hem netjes op.
Neem een handdoek, waterfles en kleine versnapering mee, zoals een energiereep voor €2. Op de dag zelf: arriveer 30-45 minuten tevoren. Trek je schoenen uit bij de ingang, doe slippers aan. Meld je bij de receptionist met je examennummer.
Je krijgt een plek toegewezen op de tatami. Benieuwd naar hoe een Aikido examen verloopt? Het examen duurt 1-2 uur, afhankelijk van je graad.
Voor shodan: 30-45 minuten actief, met demo's van technieken zoals irimi of tenkan. Tijdens het examen: volg de sensei's instructies op. Gebruik Japanse woorden als 'onegaishimasu' (begin) en 'arigatou gozaimashita' (dank je wel).
Veelgemaakte fout: te snel bewegen – neem je tijd, aikido draait om precisie, niet om snelheid. Als je faalt, is er meestal een herkansing na 3-6 maanden. Blijf kalm, adem diep.
Stap 4: Het examen zelf – wat gebeurt er?
Het examen begint met een groet. Sta recht, buig diep, en zeg 'rei'.
De sensei legt uit wat je moet doen: meestal 5-10 technieken demonstreren, solo of met een partner. Voor aikido: toon je kyu- of dan-niveau met bewegingen zoals kokyu-nage. Bij vechtsporten zoals karate: kata's of kumite.
Je hebt 5-10 minuten per onderdeel. Daarna volgt een vragenronde.
Simpele vragen over principes, bijvoorbeeld 'Wat is het doel van irimi?' Antwoord kort en duidelijk. Als je niet Japans bent, mag je in het Engels. Het totale examen duurt maximaal 2 uur. Na afloop wacht je buiten terwijl de jury overlegt, meestal 15-30 minuten.
Veelgemaakte fout: je concentratie verliezen door zenuwen. Oefen thuis met een timer: zet 10 minuten voor een techniek.
In Japan is de sfeer streng maar rechtvaardig – geen gedoe met ruzie. Als je slaagt, krijg je direct een certificaat. Voor hogere graden kan een extra test nodig zijn, zoals een theorievraag.
Stap 5: Na het examen – certificering en terugkeer
Gefeliciteerd als je slaagt! Je ontvangt een Japans certificaat, geldig wereldwijd.
Laat het vertalen of legaliseren bij de Nederlandse ambassade voor €20-€50, mocht je het nodig hebben voor je dojo hier, bijvoorbeeld als je zelf een clubexamen organiseert voor je leerlingen.
Neem een foto van het certificaat voor je archief. Reis terug naar Nederland met je nieuwe graad. Meld je aan bij je eigen bond, zoals de Aikibond, om je band te upgraden.
Dit kost niets extra, maar je moet het certificaat tonen. Plan een terugkomsttraining in Nederland om je vaardigheden te behouden. Veelgemaakte fout: je certificaat niet veilig opbergen – doe het in een map met je paspoort. Als je faalt, boek dan direct een herkansing.
De meeste buitenlanders slagen na 1-2 pogingen, vooral als ze regelmatig trainen.
Houd rekening met jetlag: rust de eerste dag uit.
Verificatie-checklist
- Paspoort geldig? Minimaal 6 maanden.
- Lidmaatschap bond up-to-date? €50-€70 betaald.
- Examenformulier ingevuld? Inclusief pasfoto 3x4 cm.
- Betaalbewijs examengeld? €150-€250 opgeslagen.
- Reis geboekt? Vliegticket €600-€800, accommodatie €30-€50/nacht.
- Dojo-uitrusting klaar? Witte gi, handdoek, waterfles.
- Oefeningen geoefend? 30 minuten licht, focus op ukemi.
- Japanse groeten geleerd? 'Onegaishimasu' en 'arigatou'.
- Certificaat veilig na examen? Geprint en digitaal.
- Contact met sensei in Nederland? Plan terugkomsttraining.
Met deze checklist ben je er klaar voor. Japan wacht op je – succes op de tatami!