Het onderschatten van de fysieke zwaarte van 'zachte' sporten

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Zachte vechtsporten zien er soms uit als een rustige dans, maar niets is minder waar.

Wie denkt dat een training Aikido of Tai Chi alleen maar relaxt is, heeft het fysiek zwaar mis. Je lichaam werkt op de achtergrond keihard door, zonder dat je het meteen voelt. In Nederland zie je deze sporten steeds vaker opduiken, van Utrecht tot Maastricht, en ze vragen veel meer van je dan alleen mentale focus.

Laten we eens duiken in wat deze sporten echt van je vragen. De term 'zacht' is soms verwarrend.

Het betekent niet dat je er weinig moeite voor hoeft te doen.

Interne vs externe stijlen

In vechtsporten gaat het vaak om het contrast tussen interne en externe stijlen. Externe stijlen, zoals boksen of judo, zijn vaak direct en explosief. Interne stijlen, zoals Tai Chi of Aikido, werken vanuit ontspanning en efficiëntie. Bij interne stijlen draait het om het gebruik van je lichaamsgewicht en balans in plaats van brute spierkracht.

Je beweegt soepel en probeert de kracht van je tegenstander te gebruiken. In Aikido bijvoorbeeld draait het om het ontwijken en kantelen van de aanval.

Definitie van zacht

In Tai Chi werk je aan vloeiende bewegingen die je stabiliteit verbeteren. Dit soort training voelt misschien zacht, maar het vraagt enorm veel van je lichaam. Een 'zachte' vechtsport is er een waarbij je de tegenstander niet probeert te overmeesteren met brute kracht, maar met techniek en timing.

Je werkt met de beweging mee, in plaats van ertegen. Dit betekent dat je constant je houding en balans moet bewaken.

In Nederlandse dojo's, zoals die van Aikikai of Tai Chi verenigingen, leer je deze principes stap voor stap. Het is een manier van bewegen die rustig lijkt, maar diep in je spieren en gewrichten hard werkt. Veel mensen denken aan core-training als ze denken aan buikspieroefeningen of planken.

In Tai Chi en Aikido is de core-training verborgen in elke beweging.

Houding en balans

Je staat niet stil, je beweegt constant vanuit je midden. Dit zorgt voor een sterke romp en een betere houding. Bij Aikido draait alles om je basis.

Je staat in een lage houding, vaak met je knieën licht gebogen, en je beweegt vanuit je centrum. Deze houding lijkt simpel, maar het houdt je beenspieren en je onderrug continu aan het werk.

Isometrische spiercontractie

In Tai Chi sta je vaak in een paardstand, wat lijkt op een squat maar dan met een andere focus.

Je leert je lichaamsgewicht te verplaatsen zonder je evenwicht te verliezen. Dit is pure core-training zonder dat je een gewicht hoeft op te tillen. Isometrische training betekent dat je spieren aanspannen zonder dat je beweegt. In Aikido en Tai Chi kom je dit vaak tegen.

Denk aan het vasthouden van een houding tijdens een techniek of het stabiliseren van je lichaam terwijl je een beweging maakt. Dit versterkt je spieren op een manier die blessuregevoeligheid vermindert.

Je traint niet alleen je armen en benen, maar ook je dieperliggende spieren rondom je wervelkolom. Veel mensen denken dat je bij 'zachte' sporten weinig hoeft te zweten. Niets is minder waar.

Cardiovasculaire belasting

Vooral bij Aikido en Tai Chi is er sprake van een continue beweging die je hartslag op een steady niveau houdt.

Dit is een andere vorm van conditie dan bijvoorbeeld hardlopen, maar minstens zo effectief. Bij Aikido ben je constant in beweging. Je draait, buigt en ontwijkt.

Ademhalingscontrole

Dit zorgt ervoor dat je hartslag omhoog gaat, maar niet extreem. Het is een matige cardio die je lang kunt volhouden.

In Tai Chi is dit nog duidelijker: een volledige vorm duurt soms wel 20 minuten zonder onderbreking. Je ademhaling blijft rustig, maar je lichaam werkt op de achtergrond door. Ademhalingscontrole is essentieel in deze sporten.

Je leert om je ademhaling te synchroniseren met je bewegingen. Dit zorgt voor meer zuurstof in je spieren en een betere focus.

In Nederlandse dojo's wordt hier vaak extra aandacht aan besteed, vooral in de beginnerslessen.

Lichaamsgewicht oefeningen

Het is een skill die je niet alleen in de dojo, maar ook in het dagelijks leven kunt gebruiken. Je hebt geen sportschool nodig om spierkracht op te bouwen. Lichaamsgewicht en de weerstand van een partner zijn vaak genoeg. In Aikido en Tai Chi bouw je functionele kracht op die direct toepasbaar is.

In Aikido werk je vaak met je eigen lichaamsgewicht. Denk aan het tillen en draaien van je tegenstander, wat je schouders en armen versterkt.

Weerstand van de partner

In Tai Chi gebruik je je lichaamsgewicht om je evenwicht te bewaren tijdens langzame bewegingen. Dit zorgt voor een natuurlijke spieropbouw zonder dat je zware gewichten hoeft te tillen. Bij Aikido train je vaak met een partner.

De weerstand die je partner geeft, zorgt voor een constante belasting van je spieren, wat aikido een ideale vechtsport voor ouderen maakt.

Dit is functionele kracht: je leert je spieren op een natuurlijke manier te gebruiken. In Nederlandse dojo's werken studenten vaak in paren, wat de training interactief en uitdagend maakt. Een groot voordeel van zachte vechtsporten is dat ze blessuregevoeligheid verminderen.

Je leert je lichaam beter kennen en hoe je het optimaal kunt gebruiken.

Flexibiliteit vergroten

Dit zorgt voor een sneller herstel en minder klachten. Bij Tai Chi en Aikido beweeg je in een groot bewegingsbereik. Bekijk onze vergelijkingstabel voor kracht, snelheid en flexibiliteit om te zien hoe dit bijdraagt aan een betere mobiliteit in je gewrichten en spieren.

Je leert je lichaam te stretchen zonder het te forceren. In Nederlandse lessen wordt vaak aandacht besteed aan het opbouwen van flexibiliteit, zodat je blessurevrij kunt blijven bewegen.

Actief herstel

De bewegingen in deze sporten zijn vaak laagdrempelig en kunnen helpen bij het herstel van andere sporten.

Je spieren blijven actief zonder overbelast te raken. Veel atleten in Nederland gebruiken Tai Chi of Aikido als aanvulling op hun hoofdsport, om hun lichaam soepel en sterk te houden.