Hoe ga je om met ego's op de mat?
Je staat op de mat, je voelt de energie stromen en dan is daar die ene trainingspartner. Die altijd moet winnen, die elke techniek verbetert en die jouw fouten net iets te nadrukkelijk benadrukt.
Ego’s op de mat: in aikido’s en andere vechtsporten in Nederland kom je ze overal tegen. Je hoeft er niet bang voor te zijn, maar je moet wel weten hoe je ermee omgaat. Dit is je stappenplan om de sfeer relaxed en veilig te houden, zonder je eigen plezier te verliezen.
Stap 1: Check je eigen mindset voor de les
Voordat je de dojo binnenstapt, neem even een moment voor jezelf. Adem drie keer diep in en uit.
Vraag je af: waarom kom ik vandaag trainen? Is het om te winnen, of om te leren? Als je merkt dat je eigen ego al opflakkert, bijvoorbeeld omdat je gisteren die ene techniek niet onder de knie kreeg, dan helpt dit moment om even bij te stellen. Zet je doel helder: vandaag draait het om beweging en contact, niet om wie de beste is.
In Nederlandse aikido-dojo’s, zoals die van Aikikai of Shodokan, is de cultuur vaak al behoorlijk relaxed, maar je eigen instelling bepaalt hoe jij de les ervaart. Neem een simpele reminder mee, bijvoorbeeld een polsbandje of een kleine sticker op je waterfles.
Schrijf er ‘ademen’ of ‘loslaten’ op. Dat helpt je om snel terug te komen bij je intentie.
Veelgemaakte fout: je haasten vanuit je werk en direct de mat op springen zonder mentale voorbereiding. Dat maakt je kwetsbaar voor reactieve emoties. Neem dus twee minuten rustig zitten op de rand van de mat, ook al ben je laat.
Stap 2: Kies je trainingspartner bewust
Zodra de les begint, kijk je rond en kies je je partner. Niet iedereen is even geschikt om jouw ego rustig te houden.
Zoek iemand die ongeveer op jouw niveau zit, of iemand die duidelijk meer ervaring heeft en je kan helpen zonder je te domineren.
In Nederlandse vechtsporten is het heel gewoon om aan te geven dat je rustig wilt oefenen. Spreek met je partner af hoe je de oefening aanpakt. Bijvoorbeeld: “We doen de eerste tien minuten technieken op 50 procent kracht, zonder wisselen van tempo.” Dit voorkomt dat het ego van een van beide gaat opspelen.
Als je merkt dat iemand toch te fanatiek wordt, wissel dan direct van partner of geef aan dat je even pauze neemt. Veelgemaakte fout: automatisch trainen met je vaste buddy, zonder te checken of jullie doelen matchen. Dat kan leiden tot een wedstrijdmentaliteit die niet bij aikido past. Durf te wisselen, ook als dat even ongemakkelijk voelt.
Stap 3: Communiceer helder en direct
Goede communicatie is je beste wapen tegen ego’s. Gebruik korte, duidelijke zinnen.
Zeg bijvoorbeeld: “Ik wil even technieken op een langzamer tempo doen, zodat ik de beweging beter voel.” Of: “Ik merk dat ik te fanatiek wordt, laten we even resetten.” In Nederlandse dojo’s is het heel normaal om tussendoor even te praten, zolang het de les niet onderbreekt. Luister ook naar je partner. Als hij of zij aangeeft pijn te hebben of iets niet prettig te vinden, stop dan direct en pas je aan.
Ego’s groeien als je doorgaat ondanks duidelijke signalen. Een simpele vraag als “Is dit tempo oké?” helpt enorm.
Veelgemaakte fout: te veel praten tijdens de oefening, waardoor de aandacht verslapt. Gebruik korte signalen, zoals een knik of een handgebaar, om aan te geven dat je klaar bent voor de volgende stap.
Stap 4: Blijf bij je eigen lichaam en ademhaling
Je lichaam is je kompas. Voel je spanning in je schouders of kaken?
Dan is je ego waarschijnlijk al iets te actief. Zorg dat je ademhaling rustig blijft: in via de neus, uit via de mond. Tel bij elke uitademing tot vier, dat helpt om te ontspannen. Focus op je voeten en de grond.
In aikido is het belangrijk om verbonden te blijven met de mat. Voel hoe je gewicht verdeeld is, hoe je je heupen beweegt en ontdek hoe vechtsport en religie samenkomen.
Als je merkt dat je te veel in je hoofd zit, kijk dan even naar je voeten.
Dat haalt je direct uit je ego. Veelgemaakte fout: je te veel focussen op de techniek van de ander en je eigen lichaam vergeten. Blijf bij jezelf, ook als de ander een fout maakt. Je eigen stabiliteit is belangrijker dan het corrigeren van de ander.
Stap 5: Gebruik de techniek om ego’s te neutraliseren
In aikido draait het om harmonie en het gebruiken van de energie van de ander. Als je merkt dat iemand te dominant is, pas dan technieken toe die rustig en controlerend zijn. Bijvoorbeeld een zachte kotegaeshi of een ikkyo, waarbij je de beweging geleidelijk afbouwt.
Doe dit altijd op een laag tempo, zodat je partner de kans krijgt om mee te bewegen.
Gebruik je eigen lichaam als filter: als je merkt dat je te veel kracht zet, stop dan even en herinner jezelf aan de principes van aikido: ontspanning, verbinding en geleiding. Je hoeft niet te winnen; je hoeft alleen maar de beweging te laten stromen.
Veelgemaakte fout: te veel kracht zetten om je zin door te drijven. Dat werkt ego’s juist in de hand. Blijf zacht en laat de ander meekomen.
Stap 6: Reflecteer na de training
Neem na de les even de tijd om na te denken. Vraag jezelf af: hoe ging het vandaag en hoe fris je je kennis op na een lange pauze?
Heb je gemerkt dat je ego soms de overhand nam? En hoe ben je daarmee omgegaan? Schrijf het eventueel kort op in een trainingsdagboek, bijvoorbeeld op je telefoon of in een notitieboekje. Praat ook met je instructeur of bespreek lastige situaties met je trainingspartner.
Vraag om feedback, maar wel op een manier die niet verdedigend is. Bijvoorbeeld: “Hoe vond je dat ik de techniek uitvoerde?” of “Zat er nog spanning in mijn beweging?” Zo blijf je groeien zonder je ego te voeden.
Veelgemaakte fout: direct na de les je ego weer laten opvlammen door te veel te analyseren of te vergelijken.
Blijft bij je eigen ervaring en wees vriendelijk voor jezelf.
Verificatie-checklist
- Heb je voor de les even rustig gezeten en je intentie bepaald?
- Heb je een trainingspartner gekozen die bij je niveau past?
- Heb je duidelijk afgesproken hoe jullie de oefening aanpakken?
- Heb je gecommuniceerd over tempo en comfort?
- Blijf je bij je eigen lichaam en ademhaling tijdens de techniek?
- Pas je technieken toe die rustig en harmonieus zijn?
- Heb je na de les even gereflecteerd en feedback gevraagd?