Hoe ga je om met gladde matten door zweet in de zomer?
Zomer in de dojo. Het zweet gutst van je voorhoofd, je gi plakt aan je rug, en de mat voelt aan als een glibberige ijsbaan. Je voelt je onzeker tijdens een val of een worp.
Dat kan echt anders. Met een paar slimme stappen en de juiste spullen houd je de controle, ook als de temperatuur boven de 25 graden schiet.
Hier is een praktische handleiding voor aikido en andere vechtsporten in Nederland, specifiek voor die warme dagen waarop zweet de grootste vijand wordt.
Wat je nodig hebt voor een stabiele mat
Voor je begint, zorg je dat je de juiste materialen bij de hand hebt.
Een goede voorbereiding voorkomt uitglijders en blessures. Je hoeft niet meteen alles nieuw te kopen; veel spullen heb je waarschijnlijk al.
De basis is een droge, schone mat. Gebruik een Tatami-tapijt of een Judo-mat van 200 x 100 cm en 4 cm dik. Die dikte geeft voldoende demping zonder te zacht te worden. Een set van 8 tot 12 matten kost nieuw tussen de €400 en €800, afhankelijk van het merk zoals Dollamur of Tatami.
- Een emmer met lauw water (maximaal 30 graden) en een zachte dweil of microvezeldoek.
- Een sprayfles van 500 ml met een mengsel van water en een scheut azijn (verhouding 10:1) of een speciale matreiniger voor vechtsporten, zoals de Tatami Cleaner van €12 tot €15.
- Een handdoek per persoon, bij voorkeur microvezel, om tussendoor af te drogen.
- Anti-slip sokken of blote voeten, afhankelijk van je dojo-regels. Voor aikido werken blote voeten vaak beter, maar sokken met rubbernoppen helpen bij extreme hitte.
- Een ventilator of airco op afstand (indien beschikbaar), maar geen directe luchtstroom op de mat, dat maakt het stof en zweet alleen maar erger.
Tweedehands vind je vaak al vanaf €200 per set op Marktplaats, maar check altijd op beschadigingen.
Verder heb je nodig: Timing: begin altijd 15 minuten voor de training met het klaarzetten. Zo voorkom je dat je pas tijdens de oefening merkt dat de mat glad is.
Veelgemaakte fout: te veel water gebruiken. Een te natte mat droogt niet op tijd en wordt juist glibberiger. Houd het bij een vochtige doek, niet een soppende emmer.
Stap 1: Inspecteer en droog de mat voor de training
Loop de mat rond voordat je begint. Voel met je hand of er vochtige plekken zijn, bijvoorbeeld na een vorige groep.
In de zomer kan transpiratievocht snel ophopen, vooral bij intensieve oefeningen zoals ukemi (valtechnieken) of randori (vrij trainen). Gebruik je microvezeldoek en veeg de mat in lange, overlappende banen van 50 cm breed. Druk niet te hard; je wilt het vocht opnemen, niet verspreiden.
Doe dit bij temperaturen boven 25 graden elke 20 minuten tijdens de training.
Tijdsindicatie: een volledige droogbeurt duurt 5 tot 10 minuten voor een mat van 12 m². Laat de mat 5 minuten luchten voordat je verdergaat. Veelgemaakte fout: met een natte handdoek vegen zonder uit te wringen.
Dat verspreidt het zweet juist. Gebruik altijd een droge kant van de doek.
Pro-tip voor aikido: tijdens een groepstraining met 10 personen, deel de taak.
Eén persoon veegt per ronde, zodat iedereen gefocust blijft op de techniek.
Stap 2: Reinig de mat tussendoor zonder te veel water
Zweet trekt in de poriën van de mat en maakt die plakkerig. Reinig daarom tussendoor met een licht zuur middel, dat het zweet afbreekt zonder de mat te beschadigen.
Meng in de sprayfles 500 ml water met 50 ml azijn (of gebruik de Tatami Cleaner volgens de instructies op de fles).
Spuit lichtjes op een droge doek, niet direct op de mat. Veeg vervolgens in cirkelvormige bewegingen over een gebied van 1 x 1 meter. Tijdsindicatie: elke reiniging duurt 2 tot 3 minuten.
Doe dit tijdens pauzes, bijvoorbeeld na 30 minuten trainen, of als je merkt dat de mat glimt van het zweet. Veelgemaakte fout: azijn onverdund gebruiken. Dat kan de kunststof coating van de mat aantasten, vooral bij goedkopere Judo-matten. Blijf bij de 10:1 verhouding. Specifiek voor Nederlandse vechtsporten: in dojo's zoals die van Aikikai of Shodokan in Amsterdam of Rotterdam, waar vaak tapijtachtige matten liggen, werkt azijn beter dan zeep, omdat zeep een film achterlaat die juist glad wordt. Zorg dat je tijdens intensieve sessies oververhitting in de dojo voorkomt.
Stap 3: Voorkom uitglijden met de juiste houding en techniek
Een gladde mat vereist aanpassingen in je beweging. Bij aikido draait het om soepele rotaties, maar als je voeten wegglijden, verlies je balans. Je zware aikidopak snel drogen is dan ook essentieel voor je volgende training.
Focus op korte, stabiele stappen. Zet je voeten iets breder dan schouderbreedte, ongeveer 60 cm uit elkaar, en rol van hiel naar teen bij elke stap. Bij een worp zoals de irimi-nage, houd je knieën licht gebogen en je gewicht op de ballen van je voeten. Oefen dit eerst langzaam, 5 herhalingen per kant.
Tijdsindicatie: pas deze techniek toe vanaf het begin van de training, en oefen 10 minuten apart als je merkt dat de mat glad wordt. Veelgemaakte fout: te veel kracht zetten op je hakken, waardoor je wegglijdt.
Bij gladde matten is een lichte voorwaartse druk beter dan een harde aanzet.
Voor andere vechtsporten zoals judo of BJJ: gebruik een wider stance (brede stand) van 70 cm en vermijd snelle draaien op één been. Test dit eerst op een droge hoek van de mat.
Stap 4: Gebruik hulpmiddelen voor extra grip
Als de mat extreem glad is door hitte (boven 30 graden), zijn extra materialen nodig.
In Nederlandse sportscholen zie je vaak speciale grip-sprays of poeders, maar die zijn niet altijd nodig. Probeer een lichte poeder zoals talk of maïzena (€5 per zak van 500 gram bij de drogist). Strooi een handvol over een gebied van 2 x 2 meter en veeg het uit met een droge doek. Dit zuigt vocht op zonder residu.
Voor aikido: gebruik niet te veel, want het kan stof veroorzaken. Alternatief: anti-slip sokken van merken zoals Toesox of Grip6, vanaf €15 per paar.
Deze hebben rubbernoppen van 2-3 mm hoog en werken goed op synthetische matten.
Test ze eerst op een hoek van de mat, want sommige dojo's verbieden sokken vanwege hygiëne. Tijdsindicatie: aanbrengen duurt 2 minuten. Gebruik dit alleen als de mat na stap 1 en 2 nog steeds glibberig is.
Veelgemaakte fout: te veel poeder gebruiken, waardoor de mat stoffig wordt en ademhaling bemoeilijkt. Begin met een theelepel per vierkante meter.
Specifiek merk: voor Nederlandse aikido-liefhebbers is de Mat Guard Spray van €18 bij vechtsportwinkels zoals Budoshop.nl een goede optie. Het is geurloos en droogt snel.
Stap 5: Afsluiten en langdurig onderhoud
Na de training is het cruciaal om de mat volledig te drogen en te ventileren. In de zomer kan vocht 's nachts schimmel veroorzaken, vooral in vochtige Nederlandse dojo's.
Veeg de mat nogmaals na met een droge doek en zet ramen open of gebruik een ventilator op lage stand (niet direct op de mat). Laat de mat minimaal 1 uur drogen voordat je hem opbergt of afdekt. Wekelijks: was de mat met een sopje van milde zeep en water (verhouding 1:100), en droog hem in de schaduw, niet in de volle zon, om verkleuring te voorkomen.
Opslag: rol de mat op en bewaar hem rechtop in een droge ruimte, niet op een vochtige vloer. Zorg ook dat je beslagen brillen in de winter-dojo voorkomt voor optimaal zicht tijdens de training.
Tijdsindicatie: dagelijks onderhoud duurt 10 minuten; wekelijks 30 minuten. Veelgemaakte fout: de mat in de zon laten drogen, waardoor het kunststof uitzet en krimpt. Gebruik altijd indirect licht. Budgettip: voor een eigen mat thuis, investeer in een opbergrol van €20 om hem compact te houden.
Verificatie-checklist
Gebruik deze lijst na elke training om te controleren of je mat stabiel en veilig is.
- ☐ Mat droog en schoon? Voel met de hand op vochtige plekken; maximaal 2 vochtige vlekken van 10 cm doorsnee toegestaan.
- ☐ Reiniging uitgevoerd? Azijn-spray of matreiniger gebruikt, zonder te veel water.
- ☐ Grip-getest? Voer een simpele oefening uit (bijv. 5 stappen vooruit) en voel of je voeten blijven plakken.
- ☐ Hulpmiddelen klaar? Handdoeken, sprayfles en eventuele sokken/poeder bij de hand.
- ☐ Ventilatie geregeld? Ramen open of ventilator aan, maar geen directe luchtstroom op de mat.
- ☐ Onderhoud gepland? Wekelijkse wasbeurt ingepland, mat opgerold en opgeslagen op een droge plek.
Vink elk punt af voor je begint of afsluit. Als je alle punten afvinkt, ben je klaar voor een zomerse training zonder uitglijders. Mocht er iets misgaan, begin dan opnieuw bij stap 1. Zo blijft je aikido of vechtsport soepel lopen, ongeacht het weer.