Hoe ga je om met zweet en hygiëne op de mat?

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Zweet en een vieze mat kunnen je aikido-sessie verpesten, maar het hoeft niet. Stel je voor: je staat na een intensieve worp op, je handen plakken en je ruikt de mat.

Geen zorgen, dit is normaal. In Nederlandse vechtsportclubs, van Aikido Bond Nederland tot kleine dojo’s in Utrecht, gaat het om respect voor elkaar en de ruimte.

We pakken het stap voor stap aan, zodat jij fris blijft en je training optimaal verloopt. Laten we beginnen met de basis.

Wat je nodig hebt voor een schone mat

Voordat je de mat opstapt, check je de essentials. Je hebt geen dure spullen nodig, maar wel de juiste voor aikido.

• Een zweetabsorberende handdoek (minimaal 50x100 cm, katoen of microfiber).
• Waterfles van 500 ml tot 1 liter – blijf gehydrateerd zonder te morsen.
• Matreiniger op basis van azijn of milde zeep (geen chloor, dat beschadigt de mat).
• Slippers of sandaals voor buiten de mat – houd je voeten schoon.
• Een extra set kleding: gi of pak van 100% katoen, maat volgens je lichaam (bijv. maat M voor 170-180 cm).

Denk aan een handdoek van 50x100 cm, een fles water van 500 ml, en schoonmaakmiddelen die specifiek zijn voor tatami-matten. In Nederlandse dojo’s zoals die van Aikido Vereniging Nederland gebruiken ze vaak milde zeep zonder bleekmiddel. Prijzen?

Een goede handdoek van Nike of Adidas kost €15-€25, en een fles matreiniger van Tokaido of Mizuno rond de €10-€15. Zorg dat je dit bij elkaar hebt voor elke training. Check ook de dojo-regels. Sommige clubs in Nederland eisen dat je eigen handdoek meeneemt; anderen hebben een centrale voorraad. Vraag altijd even na, vooral als je gast bent bij een seminar in Amsterdam of Rotterdam.

Stap 1: Voorbereiding voor je de mat opgaat

Stap 1 begint thuis. Was je gi of aikidopak op 40 graden met een milde wasmiddel – vermijd wasverzachter, dat maakt het stof minder ademend.

Doe dit minimaal 2 uur voor de training, zodat het droog is. Als je eenmaal in de dojo bent, trek je schone sokken aan en loop je alleen op slippers tot de mat. Dit voorkomt dat vuil van buitenaf op de tatami komt.

1. Was je kleding thuis: 40 graden, 1 uur droogtijd in de droger of aan de waslijn.
2. Neem een schone handdoek mee – vouw hem op tot een formaat van 30x40 cm voor makkelijk meenemen.
3. Drink 250 ml water voor de training om uitdroging te voorkomen.
4. Check je nagels: kort knippen (max 2 mm uitstekend) om krassen op de mat te voorkomen.

Veelgemaakte fout: je gi aanpassen met parfum of deodorant. Dat ruikt even goed, maar het kan vlekken geven op de mat en anderen irriteren. Hou het neutraal.

Tijd indicatie: doe dit 10-15 minuten voor je vertrekt, zodat je relaxed aankomt.

Stap 2: Tijdens de training – zweet beheersen

Nu ben je op de mat. Aikido is intensief, vooral bij worpen en klemmen, dus zweet is onvermijdelijk.

Gebruik je handdoek actief: veeg elke 5-10 minuten je gezicht en handen af, vooral na een partneroefening. Zo voorkom je blauwe plekken na een intensieve training door je lichaam goed te verzorgen.

1. Leg je handdoek naast je neer op de mat (niet erop, om uitglijden te voorkomen).
2. Veeg na elke worp je handen af – duur: 5 seconden.
3. Drink kleine slokjes water (50 ml) tussen oefeningen door, elke 15 minuten.
4. Als je voelt dat je heel veel zweet, sta even op en loop een rondje langs de rand van de mat (30 seconden).

In Nederlandse dojo’s is het normaal om even apart te staan en bij te komen – geen schaamte. Blijf bewegen: zweet koelt je af, maar te veel op een plek geeft natte plekken op de tatami. Veelgemaakte fout: je handdoek op de mat gooien terwijl je doorgaat met trainen.

Dat geeft struikelgevaar en houdt vocht vast. Tijd indicatie: elke 5-10 minuten even checken, afhankelijk van de intensiteit – bij een drukke groepstraining met 10-15 mensen gaat het sneller.

Zweet is geen vijand, het is een teken dat je hard werkt. Respecteer je matgenoot door het op te ruimen.

Stap 3: Schoonmaken na de training

Na afloop is het tijd om de mat te verzorgen. In Nederlandse aikido-clubs doen ze dit vaak samen, als groep.

Gebruik een emmer met warm water (40°C) en een scheut matreiniger – ongeveer 50 ml per 5 liter water. Veeg de mat met een zachte dweil of spons, altijd in de richting van de nerven van de tatami. Doe dit met z’n tweetjes voor een mat van 8x8 meter; duur 10-15 minuten.

1. Vul een emmer met 5 liter warm water en 50 ml milde reiniger.
2. Dompel een zachte dweil onder (maat 40x40 cm) en wring goed uit – geen druppels!
3. Veeg de mat in lange banen, van rand naar rand, 1-2 meter per baan.
4. Laat de mat drogen: minimaal 30 minuten luchten (zet ramen open als het kan).
5. Check op vlekken: als je zweetvlekken ziet, veeg ze extra na met schoon water.

Veelgemaakte fout: te veel water gebruiken – de mat wordt spekglad en kan schimmelen.

In Nederlandse dojo’s met hoge luchtvochtigheid (zoals in de kustgebieden) is extra droogtijd belangrijk. Tijd indicatie: 10-15 minuten schoonmaken, plus 30-60 minuten drogen.

Stap 4: Persoonlijke hygiëne na de mat

Als de mat schoon is, is het tijd voor jou. Douche direct na de training, bij voorkeur in de dojo of thuis binnen 30 minuten. Gebruik een neutrale zeep (bijv. van Dove of Nivea, €3-€5 per stuk) om je huid niet uit te drogen.

1. Strip je kleding uit en leg ze in een waszak.
2. Douchen: 5-10 minuten met lauw water, zeep grondig in.
3. Dep je droog met een schone handdoek (niet wrijven, om irritatie te voorkomen).
4. Controleer op wondjes: desinfecteer met alcoholvrije spray (bijv. van Kruidvat, €2-€3).
5. Trek schone kleding aan – je reserve-gi of gewone outfit.

Was je haar als je veel gezweet hebt – vooral bij lange trainingen van 1,5 uur.

Veelgemaakte fout: je kleding in een kluisje laten liggen zonder te luchten – dat geeft geurtjes en bacteriën. Tijd indicatie: douche within 30 minuten na de les, hoe lang duurt een gemiddelde Aikido les eigenlijk? Reken op een totale routine van 10-15 minuten. In Nederlandse sportscholen zijn douches vaak beschikbaar; check vooraf.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Niet alles gaat altijd perfect. Hier zijn praktische fixes voor aikido-specifieke issues in Nederland.

• Te veel zweet in een drukke groep: Vraag om een pauze van 2 minuten. In clubs zoals Aikido School Rotterdam doen ze dat soms al na 30 minuten.
• Vieze geur op de mat: Gebruik azijnoplossing (1:10 met water) voor extra reiniging – kost €2 per fles.
• Voeten die jeuken na blootsvoets trainen: Smeer in met talkpoeder (€4 bij de drogist) vooraf.
• Gi die niet droogt: Hang hem buiten op een waslijn; in Nederland regent het wel, dus check het weer.

Pro-tip: Koop een tweede gi (€50-€80 bij een winkel als Budoland) om te wisselen.

Zo heb je altijd een schone set.

Verificatie-checklist

Gebruik deze checklist voor elke training. Afvinken helpt je consistent te blijven.

• ✓ Gi gewassen op 40 graden, droog en schoon?
• ✓ Handdoek mee (50x100 cm, katoen)?
• ✓ Waterfles gevuld (500 ml)?
• ✓ Matreiniger en dweil klaar voor na de training?
• ✓ Slippers aan buiten de mat?
• ✓ Nagels geknipt en huid verzorgd?
• ✓ Plan om direct te douchen na de les?
• ✓ Extra kleding in je tas?

Als je alles kunt afvinken, ben je ready voor een frisse, hygiënische aikido-sessie. Zo blijft de mat plezierig voor iedereen – en voor jou. Heb je vragen over wat je meeneemt naar je eerste proefles? Vraag je leraar of dojo-genoot, we helpen elkaar graag in de Nederlandse vechtsportwereld.