Hoe gedraag je je als gast in een Japanse dojo?
Stap je voor het eerst een Japanse dojo binnen, bijvoorbeeld bij Aikido Bond Nederland of een lokale vereniging in Utrecht of Rotterdam? Dan voelt het misschien alsof je een andere wereld betreedt. Rustig maar.
Ik leg je precies uit hoe je je gedraagt, zodat je niet alleen zelfverzekerd overkomt, maar ook respect toont aan de leraar (sensei) en de andere leden. Geen zorgen, je hoeft geen Japans te spreken, maar een paar simpele regels maken een wereld van verschil.
Wat je nodig hebt voordat je begint
Je hoeft niet meteen een pak van €120 te kopen. Een wit T-shirt en een donkere trainingsbroek (joggingbroek of martial arts pants) zijn prima voor een proefles.
Check wel of de dojo specifieke eisen heeft; sommige vragen om een wit pak na drie lessen. Een schone sportschoen of sportsokken zijn verplicht om de tatami (mat) schoon te houden. Neem een waterflesje mee en een handdoek.
Verwacht dat je €10-€15 voor een proefles betaalt, soms zit dit bij een lidmaatschap inbegrepen. Zorg dat je lichaam fris is: korte nagels, schone voeten en geen sterke parfum.
Aikido draait om controle en ademhaling, en geuren kunnen anderen afleiden. Verwacht een groep van 8 tot 20 mensen, variërend van beginners tot zwarte banden.
De ruimte is vaak klein en intiem, dus wees je bewust van je omgeving.
Stap 1: Binnenkomen en begroeten
Je stapt de hal in en trekt je schoenen uit. Doe dit rustig en netjes; schoenen zet je in de speciale bak of langs de muur.
- Stap de mat op en buig diep (ongeveer 45 graden) richting het altaar (kamiza) of de voorkant van de zaal. Doe dit met beide handen op de grond, vingertoppen naar voren. Duur: 2-3 seconden.
- Als de leraar (sensei) in de buurt is, buig je naar hem/haar: "Domo arigato gozaimashita" of simpelweg "Dag sensei". Doe dit met een glimlach, maar niet te uitbundig.
- Voeg je bij de groep door rustig te gaan zitten in seiza (knielend met billen op hielen) of kleermakerszit. Geen been over been bij mannen; vrouwen mogen soms kleermakerszit.
Loop direct naar de tatami (mat) en blijf staan tot je wordt aangesproken.
De dojo is een heilige ruimte; rennen of lawaai maken is not done. Veelgemaakte fout: Direct doorlopen zonder te groeten of over iemands wapens stappen. Dat komt onbeschoft over.
Neem 30 seconden de tijd om te wennen. Maatvoering: Blijf minimaal 1 meter van anderen af als je gaat zitten, tenzij je wordt uitgenodigd dichter te komen.
Stap 2: Kleding en uiterlijk
Je uiterlijk toont je toewijding. In Aikido draag je meestal een wit pak (gi), maar als beginner mag je eerst sportkleding dragen terwijl je leert hoe je een traditionele buiging maakt.
- Draag een effen wit T-shirt onder je pak of trainingsbroek. Geen logo's of felle kleuren; houd het neutraal.
- Bind je haar vast als het langer is dan 10 cm, met een simpel elastiekje. Geen losse sieraden; oorbellen of kettingen gaan uit.
- Check je broekband: die moet strak zitten maar niet knellen. Tijdens de les controleer je elke 10 minuten of alles op zijn plek blijft.
Zorg dat alles schoon en heel is; scheuren in je broek zijn niet handig tijdens worpen.
Tijdsindicatie: Kleed je binnen 5 minuten om in de kleedkamer. De les begint stipt; te laat binnenkomen betekent wachten tot de volgende oefening. Veelgemaakte fout: Te losse kleding dragen die tijdens een worp omhoog kruipt. Kies voor ademend materiaal dat goed aansluit.
Stap 3: Deelname aan de warming-up
De les begint altijd met een warming-up. Dit is niet alleen voor je lichaam, maar ook om je geest te kalmeren.
- Zit rechtop in seiza of kleermakerszit en adem diep in via je neus (4 seconden) en uit via je mond (6 seconden). Herhaal 5 keer.
- Strek je armen en benen rustig uit: rol je schouders 10 keer achteruit, dan 10 keer vooruit. Buig voorover en raak je tenen aan (30 seconden per been).
- Doe mee met de groepsoefeningen, zoals langzaam rennen in een cirkel (2-3 minuten). Blijf op gelijke afstand van je voorganger; ongeveer 1 meter.
De groep zit meestal in een rij; volg de instructies van de sensei op. Maatvoering: Bewegingen zijn traag en gecontroleerd; geen snelle of harde acties. Houd je aan de culturele etiquette in de dojo; als je pijn voelt, stop dan direct en fluister naar de buurman.
Veelgemaakte fout: Te fanatiek meedoen en jezelf forceren. Aikido is geen krachtmeting; luister naar je lichaam.
Stap 4: Oefenen met een partner
Het hart van Aikido is het werken met een partner (uke). Je leert door te doen, niet door te kijken.
- Kies een partner door rustig naast iemand te gaan staan. Buig naar elkaar: "Domo" of een knikje. Duur: 2 seconden.
- Oefen een basisbeweging, zoals tai no henko (een simpele draai). De aanvaller (uke) grijpt je pols vast (zachtjes, niet knijpen). Je reageert door te draaien en te leiden. Doe dit 5-10 keer per kant, wissel na 2 minuten.
- Let op je houding: sta laag met gebogen knieën, armen ontspannen. Blijf communiceren; fluister "ja" of "nog een keer" als het niet lukt.
Wees respectvol en attent; je partner is geen tegenstander maar een leermeester. Tijdsindicatie: Een oefening duurt 2-3 minuten; de hele partner-sessie ongeveer 20 minuten. Veelgemaakte fout: Te hard grijpen of duwen. Aikido is zacht en vloeiend; kracht is minder belangrijk dan timing.
Stap 5: Einde van de les en nazitten
De les eindigt altijd met een cooling-down en een groepsbuiging. Dit is het moment om te reflecteren en dank te betuigen.
- Na de laatste oefening ga je zitten en adem je 1 minuut rustig. Voel je lichaam; waar spanning zat, ontspan je nu.
- Buig samen met de groep naar het altaar en de sensei: "Domo arigato gozaimashita". Doe dit met beide handen op de grond, hoofd laag. Duur: 5 seconden.
- Sta op en ruim je spullen op. Bedank je partner persoonlijk met een handdruk of knik. Verlaat de mat pas nadat de sensei dat aangeeft.
Maatvoering: Blijf op de mat tot iedereen is opgestaan; geen haast maken. Veelgemaakte fout: Direct je spullen pakken en weglopen zonder te groeten. Neem 1 minuut de tijd voor het ritueel.
Verificatie-checklist
- Heb je je schoenen netjes uitgedaan en opgeruimd?
- Heb je de kamiza en sensei begroet met een buiging?
- Draag je schone, neutrale kleding zonder sieraden?
- Heb je rustig meegedaan aan de warming-up zonder je te forceren?
- Ben je respectvol geweest tegen je partner: zacht grijpen en communiceren?
- Heb je na de les bedankt en je spullen opgeruimd?
- Voel je je ontspannen en welkom?
Als je deze checklist afvinkt, ben je perfect voorbereid op je volgende bezoek. Aikido in Nederland is een warme gemeenschap; geniet ervan!