Is Kickboksen gevaarlijk voor je hersenen?
Je staat langs de kant en ziet twee kickboksers die elkaar hard raken.
Het ziet er spectaculair uit, maar meteen schiet er een gedachte door je hoofd: is dit niet slecht voor je hersenen? Het is een terechte vraag. Veel Nederlanders die beginnen met kickboksen vragen zich af of de klappen die ze krijgen (of gaan krijgen) blijvende schade aanrichten. Je leest horrorverhalen over boksers die later moeite hebben met concentreren of geheugenverlies hebben.
Toch trainen er duizenden mensen in sportscholen zoals die van jou, en genieten ze van de sport. Ben je benieuwd of er speciale vechtsportlessen voor alleen vrouwen zijn? In dit artikel duiken we in de materie.
We kijken naar de risico’s, maar ook naar alternatieven zonder fysiek contact om die te verkleinen.
Want het antwoord op de vraag of je meerdere vechtsporten tegelijkertijd kunt beoefenen is niet simpelweg ‘ja’ of ‘nee’. Het hangt af van hoe je traint, hoe vaak en onder wie.
## Risico op hersenschuddingen bij kickboksen Een hersenschudding is een milde vorm van een traumatisch hersenletsel. Het gebeurt als je hoofd hard beweegt of een klap krijgt, waardoor je hersenen even door elkaar geschud worden. In kickboksen is dat risico aanwezig. Je krijgt klappen op je hoofd van vuisten, scheenbenen of knieën. Zelfs met een goed block kan de kracht doordringen. De symptomen van een hersenschudding zijn duidelijk. Je voelt je misschien duizelig, hebt hoofdpijn, bent misselijk of ziet wazig. Soms verlies je even het bewustzijn, maar dat hoeft niet. Sommige mensen worden ook gevoelig voor licht of geluid. Herken je dit na een training? Stop meteen. Het is geen teken van zwakte om direct te stoppen; het is verstandig. Een onbehandelde hersenschudding kan leiden tot langdurige klachten. De hersteltijd verschilt enorm. De een is na een week weer de oude, de ander heeft maanden nodig. Tijdens die periode mag je absoluut niet sparren of contact sporten. Rust is het enige medicijn. In sportscholen in Nederland zie je helaas nog te veel dat er te snel weer getraind wordt. Dat is riskant. Een verkeerde klap op een nog niet herstelde hersenschudding kan leiden tot het 'second impact syndrome', wat ernstig kan aflopen. Wees dus voorzichtig en luister naar je lichaam. ## Sparren versus bokszaktraining en pads De meeste klappen die je in kickboksen krijgt, komen tijdens het sparren. Dit is het oefenen van gevechten met een partner. Je hebt verschillende intensiteiten. Allereerst is er cardio kickboksen. Hierbij focus je op techniek en conditie. Je slaat en trapt op lucht, pads of een zak. Er is geen fysiek contact met een partner. Dit is extreem veilig voor je hersenen. Je krijgt de voordelen van de sport – conditie, kracht, techniek – zonder het gevaar van klappen op je hoofd. Dan is er licht sparren, ook wel ‘touch sparren’ genoemd. Je raakt elkaar zachtjes aan om de afstand en timing te voelen. De impact is minimaal. Dit is een goede manier om vertrouwen op te bouwen en je techniek te testen zonder je hersenen te belasten. Veel sportscholen in Nederland beginnen beginners op deze manier. Het is een veilige leeromgeving. Tot slot is er hard sparren. Hierbij worden klappen met volle kracht gegeven, zij het vaak met bescherming. Dit is waar de risico’s het grootst zijn. De keuze tussen sparren vs bokszak training is dus essentieel. Bokszaktraining is veiliger voor je hoofd. Als je je hersenen wilt beschermen, beperk je het aantal keren dat je hard spart. Focus op techniek en beheersing in plaats van brute kracht. Je hoeft niet elke week voluit te vechten om een goede kickbokser te worden. ## De effectiviteit van hoofdbeschermers Veel mensen denken dat een hoofdkap alle problemen oplost. Helaas is dat niet waar. Een hoofdbeschermer in kickboksen (de bokshelm) beschermt voornamelijk tegen snijwonden, kneuzingen en gebroken jukbeenderen. Het verdeelt de kracht van een klap over een groter oppervlak van je schedel. Dat helpt, maar het voorkomt geen hersenschudding. Een groot probleem is de schijnveiligheid. Omdat je met een helm op minder pijn voelt, gaan veel vechters harder slaan. Ze nemen meer risico. Hierdoor kan de totale impact op je hersenen zelfs toenemen. Bovendien is het gewicht van de helm extra belastend voor je nekspieren. Bij rotatiekrachten – een draaiende klap op je kaak – helpt een helm weinig tot niet. Je hoofd draait nog steeds snel mee, waardoor je hersenen tegen de schedelwand aankomen. Helpt een bokshelm dan helemaal niet? Jawel, het is beter dan niets. Zeker als je net begint en nog geen ‘head movement’ technieken beheerst, kan een helm ernstige blessures voorkomen. Maar zie het als een laatste redmiddel, niet als ondoordringbaar schild. De beste bescherming is een goede techniek, het ontwijken van klappen en het beperken van het aantal harde klappen dat je opvangt. Vertrouw niet blindelings op je materiaal. ## Langetermijneffecten en CTE (Chronische Traumatische Encefalopathie) Dit is het onderwerp waar iedereen bang voor is. CTE is een hersenaandoening die ontstaat door herhaaldelijk hoofdtrauma. Het werd oorspronkelijk ontdekt bij boksers en American football-spelers. De ziekte zorgt voor agressie, geheugenverlies, depressie en uiteindelijk dementie. Het is de reden waarom de term ‘boksersdementie’ bestaat. CTE ontstaat niet door één klap. Het is het resultaat van duizenden kleintjes, micro-schokken, die zich opstapelen. Ook als je nooit bewust knock-out gaat, kan deze schade optreden. Onderzoek naar vechtsporters laat zien dat de sport risico’s met zich meebrengt. Vooral sporten waarbij het hoofd vaak en hard geraakt wordt, lopen meer gevaar. Kickboksen zit hier helaas dicht bij. Maar er is hoop en preventie mogelijk. De sleutel ligt in trainingssessies zonder hoofdcontact. Focus op lichaamstrappen en techniek. Beperk het aantal jaren dat je intensief hard spar. Zorg voor voldoende rust tussen trainingen en zware sessies. Stop direct als je klachten krijgt. Hoewel de angst voor CTE reëel is, hoef je niet direct te stoppen met de sport. Je hebt veel invloed op je eigen trainingsbelasting. Een verantwoorde aanpak maakt een wereld van verschil. ## Veiligheidsmaatregelen in verantwoorde sportscholen De cultuur in de sportschool bepaalt hoe veilig de sport is. Een verantwoorde vechtsport-school in Nederland heeft duidelijke regels en een veilig klimaat. Toezicht door trainers is hierbij cruciaal. Een trainer moet ingrijpen als het te hard wordt. Hij of zij moet beginners leren om te ontwijken en blokken, in plaats van klappen te incasseren. Een specifieke regel die in Nederland geldt, is afkomstig van de Vechtsportautoriteit. Deze instantie hanteert een verplichte rustperiode van minimaal 30 dagen na een KO door een trap of stoot naar het hoofd. Dit is een wettelijke maatregel om hersenschade te voorkomen. Een goede sportschool houdt zich hier strikt aan en registreert dit. Ze nemen de veiligheid serieus, ook als dit betekent dat een vechter een gevecht moet missen. De cultuur op de mat speelt ook een rol. Is het normaal om elkaar te 'sparen' of is het een vechtpartij? Wordt er gelachen en gerespecteerd, of heerst er een sfeer van 'alles of niets'? Zoek een sportschool waar de focus ligt op persoonlijke ontwikkeling en plezier, niet op harde knock-outs tijdens de training. Vraag voor je lid wordt altijd even rond: hoe gaan ze om met blessures? Wordt er een knock-out regel gehanteerd? Als ze hier vaag over doen, is dat een rode vlag. Veiligheid gaat boven alles.