Te snel wisselen van sport voordat je de basis beheerst

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Je staat in de dojo. De lucht ruikt naar schoonmaakmiddel en zweet.

Je hebt net een gave techniek gezien op YouTube en je bent er heilig van overtuigd dat Judo het antwoord is op al je vragen. Of misschien toch Kyokushin karate?

Of dat nieuwe MMA-gymnetwerk om de hoek? Herkenbaar? Het is een valkuil waar bijna elke beginner intrapt: te snel wisselen van sport voordat je de basis echt beheerst. Je lichaam en hoofd zijn een chaos van indrukken, en je voelt je nooit écht goed in één ding. Dit is wat er gebeurt, waarom het je tegenhoudt, en hoe je het doorbreekt.

We noemen het wel het 'Shiny Object Syndrome'. Het is die onweerstaanbare drang om achter elk nieuw, spannend idee aan te rennen.

Wat is het shiny object syndrome?

In de vechtsportwereld is dat extra gevaarlijk. De een dag is Aikido de ultieme vorm van flow en zelfverdediging, de volgende dag is het de brute effectiviteit van Braziliaans Jiu-Jitsu. Het betekent dat je constant op zoek bent naar iets beters, iets groters, iets snellers.

Je bent niet ontevreden over de sport zelf, maar over je eigen tempo. Omdat je de basis niet direct onder de knie hebt, denk je dat de oplossing ligt in een andere stijl.

Waarom beginners snel verveeld raken

Je zoekt een snelle fix voor je ongemakkelijke gevoel op de mat.

De eerste maanden draaien om herhaling. Heel veel herhaling. Je leert staan, vallen, de eerste stappen. Het is niet sexy.

Tegelijkertijd zie je op social media hoe anderen wel toffe draaien en worpen doen. Dat creëert een gevoel van 'ik ben hier niet op mijn plek'.

Je verveelt niet omdat de sport saai is, maar omdat je ongeduldig bent.

De 10.000 uur regel

Je wilt het resultaat zonder het proces. In Nederland zie je dit vaak bij beginnende Aikido-beoefenaars die na drie maanden al twijfelen of het wel 'vechtser' mag.

Realistisch zijn is key. De mythe van de 10.000 uur is misschien wat extreem, maar het idee klopt: meesterschap duurt jaren. De basis, het fundament waarop je alles bouwt, heb je sneller, maar het vereist toewijding. Je hersenen en spieren moeten letterlijk opnieuw getraind worden.

Spiergeheugen opbouwen

Voor de meeste vechtsporten geldt dat je na een jaar trainen (twee tot drie keer per week) pas echt comfortabel begint te voelen.

Je bent dan de 'fase van de dronken bambi' voorbij. Je eerste bruine band of eerste serieuze wedstrijdervaring komt vaak pas na 4 tot 6 jaar intensief trainen. Dat klinkt lang, maar het is de tijd die je lichaam nodig heeft om technieken tot automatismen te maken.

Fysieke conditionering

Spiergeheugen is geen magie; het is neurologische conditionering. De eerste 6 tot 12 maanden bouw je de basispatronen op.

In Aikido leer je bijvoorbeeld je heupen losmaken en vallen (Ukemi). Als je dat niet beheerst, kun je geen enkele techniek goed uitvoeren.

Als je dan overstapt naar Judo, begin je weer op nul met vallen, maar nu vanuit een andere hoek. Je gooit je eigen ontwikkeling telkens terug. Een vechtsport vraagt iets heel specifieks van je lichaam. Schouders, knieën, rug.

Je moet wennen aan de impact en de specifieke bewegingen. Een BJJ-lichaam is soepel en sterk op de grond, een Taekwondo-lichaam is explosief en staand.

Verwarring in techniek

Je fysieke basis opbouwen duurt zeker een jaar. Zodra je wisselt, forceer je je lichaam om opnieuw te wennen aan een andere belasting, wat blessuregevoelig is.

Als je na vier maanden de handdoek in de ring gooit en switcht, loop je serieuze schade op. Het is niet alleen een kwestie van tijdverspilling, maar het ondermijnt je vertrouwen en je portemonnee.

Verlies van opgebouwde progressie

Je hoofd zit vol met half aangeleerde bewegingen. Stel, je begint met Judo. Je leert een 'Seoi Nage' (schouderworp). Na drie maanden stap je over op Aikido.

Daar leer je 'Irimi Nage' (inkomende worp). De principes zijn compleet anders.

Financiële kosten van nieuwe uitrusting

Judo draait om heupen en gewichtsverplaatsing, Aikido om leiding geven en cirkelvormige bewegingen. Je hersenen moeten constant schakelen. Het gevolg? Je doet alles halfbakken en je raakt gefrustreerd.

Elke sport kent een leercurve. De eerste fase is het moeilst.

Zodra je net over de hobbels van de beginnerfase bent, gooi je jezelf voor een nieuwe trein.

Je verliest je opgebouwde spierkracht, uithoudingsvermogen en technische feeling. Je bent een eeuwige beginner. Dat is mentaal slopend.

Blessures en fysieke beperkingen

Je voelt je nooit 'goed' genoeg, terwijl de oplossing simpelweg is: blijven zitten. Vechtsporten zijn niet gratis.

Een goede Aikido-broek (Gi) kost al snel €60 tot €90. Voor wie zich afvraagt of Aikido een goede basis voor andere vechtsporten is: houd er rekening mee dat je voor Kyokushin karate een speciaal pak en handschoenen nodig hebt, makkelijk €150.

Wissel je elk half jaar? Dan ben je honderden euro's kwijt aan materiaal dat je nauwelijks gebruikt hebt.

Veranderende persoonlijke doelen

Bovendien vragen sommige sportscholen inschrijfkosten of contributie per kwartaal. De financiële drempel wordt onnodig hoog. Natuurlijk, soms is wisselen de beste keuze. Denken dat één vechtsport de beste is is echter een valkuil; het gaat erom dat je de keuze maakt vanuit kracht, niet vanuit ongeduld.

Luister naar je lichaam en je hoofd. Dit is de meest geldige reden.

Als je last krijgt van je rug bij het zwaardvechten (Iaido) of je knieën bij het grondwerk, is het verstandig om te kijken naar iets anders. Een Aikido- of Tai Chi-les kan een uitkomst zijn voor mensen met gewrichtsklachten omdat het minder impact heeft dan boksen. Wissel niet omdat je spierpijn hebt (dat hoort erbij), maar bij echte, aanhoudende blessures.

Slechte sfeer in de dojo

Misschien begon je met Jiu-Jitsu voor zelfverdediging, maar merk je dat je behoefte hebt aan meer competitie en standgevecht. Dan is de overstap naar Kickboksen logisch.

Of je bent na tien jaar Aikido op zoek naar meer fysieke uitdaging en stapt over op MMA.

Je doel verandert, en de sport moet daarbij passen. Dat is een bewuste keuze, geen vlucht. De leraar is onbereikbaar, de leerlingen zijn onvriendelijk of de cultuur voelt giftig.

In vechtsporten draait het om respect en gemeenschap. Als je je niet prettig voelt, ga je niet trainen. Punt.

Dan is een overstap naar een andere school of stijl niet alleen fijn, maar noodzakelijk voor je ontwikkeling.

In Nederland zijn er genoeg goede scholen; zoek er een waar je je welkom voelt. Het is normaal dat het soms zwaar voelt.

Stel realistische doelen

Je hoeft niet elke dag supergemotiveerd te zijn. Discipline is belangrijker. Met deze tips houd je het vol totdat je de voldoening van de basis echt voelt. Sla de snelle weg naar de zwarte band over. Dat gebeurt bijna nooit.

Stel kleine, haalbare doelen. Bijvoorbeeld: "Ik ga deze maand drie keer per week trainen" of "Ik leer de namen van de eerste vijf technieken in het Japans".

Of: "Ik ga vallen zonder mezelf pijn te doen". Dit soort doelen geven je een gevoel van overwinning zonder dat je de wereld hoeft te veroveren. Viier je aandacht op de dingen die wél lukken.

Focus op kleine overwinningen

Misschien is je worp nog niet perfect, maar was je stoot vandaag wel scherp. Of je balans was iets beter dan vorige week.

Schrijf dit soort dingen op in een telefoonnotitie. Als je je down voelt, lees het terug.

Je zult zien dat je eigenlijk best hard groeit, ook al voelt het niet zo. Je hoeft het niet alleen te doen. Vind iemand in de dojo die ongeveer hetzelfde niveau heeft.

Zoek een trainingspartner

Spreek af dat jullie elkaar helpen. Een partner houdt je verantwoordelijk.

Als jij geen zin hebt, en hij/zij staat wel op de mat, ga je alsnog.

Samen door een moeilijke techniek heen bijten is veel leuker dan in je eentje stuntelen. Bovendien leer je door aanwijzingen te geven ook zelf weer meer.