Eisen voor het 2e Dan examen: Verdieping van de techniek

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

De vloeiende overgangen tussen technieken worden ook steeds belangrijker. Je mag geen moment van twijfel tonen.

Een aanval ontwijken, direct een techniek inzetten en zonder aarzeling overgaan naar de volgende beweging of een andere partner. Dat is wat de examinatoren willen zien.

Verschil tussen Shodan en Nidan

Het is een continue stroom van beweging, zonder onderbrekingen. Denk aan de sfeer in een dojo zoals Aikido School Aiki in Amsterdam of de lessen in Dojo Shizen in Eindhoven. Daar zie je ervaren leraren die deze vloeiendheid uitstralen. Bij het examen moet jij diezelfde rust en kracht uitstralen.

Snelheid en precisie

Het is een mentale en fysieke uitdaging tegelijk. Shodan is een begin.

Vloeiende overgangen

Nidan is een bevestiging. Bij Shodan laat je zien dat je de woordenlijst van de technieken kent. Bij Nidan moet je een verhaal vertellen met je lichaam.

De examinatoren kijken naar je houding (kamae), je ademhaling en je verbinding met de partner (uke). Snelheid betekent niet rennen. Het betekent efficiëntie. Geen extra bewegingen.

Elke stap heeft een doel. De precisie zit hem in de details: de hoek van je heup, de positie van je voet, de timing van je greep.

Een kleine afwijking kan een techniek volledig onschadelijk maken. Stel je voor dat je een techniek als Irimi Nage doet. Bij Shodan is het doel: de techniek uitvoeren.

Kaishi waza (overnametechnieken)

Bij Nidan is het doel: de techniek uitvoeren en direct de ruimte in bewegen om de volgende aanval op te vangen. Het is een continu bewegen, een dans zonder muziek.

Henka waza (variaties)

Een belangrijk onderdeel hierbij is Kaishi waza, de overnametechnieken. Als een aanval niet verloopt zoals verwacht, moet je direct kunnen overschakelen naar een andere techniek zonder te stoppen.

Ki no nagare

Dit toont je flexibiliteit en je vermogen om met verrassingen om te gaan. Het is een reactie die vanuit je onderbewustzijn komt.

Daarnaast is Henka waza, het variëren van technieken, essentieel. Je begint bijvoorbeeld met een Shomenuchi Irimi Nage, maar als de uke zijn balans herstelt, wissel je direct naar een Kote Gaeshi. Dit vereist een diep begrip van de lichaamsmechanica en het gewicht van je partner. Je leert niet meer alleen technieken, maar je leert bewegen.

De term Ki no nagare, oftewel de vloeiende stroom, is hier de sleutel.

Bij Nidan examens wordt vaak gevraagd om een serie technieken uit te voeren in Ki no nagare. Dit betekent dat je technieken aan elkaar rijgt zonder onderbreking, alsof het één lange beweging is. Het is een prachtige manier om je beheersing te tonen.

Aiki-ken (zwaard)

Dit zijn technieken die je inzet als de eerste aanval faalt of als de uke plotseling verandert. Je moet alert zijn en direct kunnen schakelen.

Aiki-jo (staf)

Het toont je ervaring en je vermogen om buiten de gebaande paden te denken.

Tanto dori (mesverdediging)

Je bent niet verplicht om elke techniek in de standaardvorm uit te voeren. Je mag en moet variëren om effectief te zijn. Dit toont dat je de techniek beheerst en niet alleen maar een vorm nadoet.

De stroom van beweging. Het is de basis van veel Aikido-stijlen, waaronder die van de Aikikai.

Bij het examen laat je zien dat je deze stroom kunt vasthouden, zelfs bij complexe combinaties.

De meest voorkomende wapens zijn de Buki Waza: Aiki-ken (het zwaard), Aiki-jo (de staf) en Tanto dori (mesverdediging). Je hoeft geen expert te worden in zwaardvechten, maar je moet de basisvormen beheersen.

Denk aan de suburi, de sneden met het zwaard, en de bewegingen met de staf. Bij Aiki-ken gaat het om de lijn van de aanval en de verdediging. Je leert je lichaam te gebruiken als een verlengstuk van het zwaard. Bij Aiki-jo is het de combinatie van stoten, slaan en ontwapenen.

Tanto dori, het verdedigen tegen een mes, is intens en leerzaam. Het draait allemaal om het controleren van de arm en het uitschakelen van de aanval zonder jezelf te blesseren.

In Nederland zijn er verschillende dojo's die zich richten op wapentraining, zoals die van de Aikikai stijl of de Iwama stijl. De kosten voor een wapen, zoals een houten oefenzwaard (bokken) of staf (jo), variëren van €30 tot €80, afhankelijk van de kwaliteit en het materiaal. Een goed begin is een standaard berkenshout exemplaar.

Futari dori (twee aanvallers)

Je leert de basisprincipes van het zwaard, zoals de sneden en de houdingen. Bereid je goed voor op je eerste Aikido examen; het is een metafoor voor je eigen lichaam in beweging.

De staf is een verlengstuk van je arm. Je leert afstand te beheersen en te bewegen met een langere reikwijdte.

Taninzu dori (meerdere aanvallers)

Dit is een realistische training voor het omgaan met een wapen. De focus ligt op het beheersen van de aanval en het veilig ontwapenen. Een specifieke vorm is Futari dori, waarbij je tegen twee aanvallers tegelijkertijd werkt.

Je moet je bewust zijn van beide partners, je positie beheren en ervoor zorgen dat ze elkaar niet in de weg zitten. Het draait allemaal om efficiënt bewegen en het gebruik van de omgeving, waarbij de beoordeling door de examencommissie vaak als leidraad dient voor je techniek.

Ruimtelijk inzicht

Taninzu dori, het werken tegen drie of meer aanvallers, is een logische volgende stap.

Hier gaat het niet meer om het perfectioneren van één techniek, maar om het overleven en bewegen in een chaotische omgeving. Je leert om te gaan met aanvallen vanuit alle hoeken.

## Mentale voorbereiding op het Nidan examen De mentale kant van het examen is vaak net zo zwaar als de fysieke kant. Je moet je voorbereiden op een lange, intensieve sessie waarin je je focus moet vasthouden. Het is niet alleen een test van je techniek, maar ook van je karakter.

Ruimtelijk inzicht is hier cruciaal. Je moet weten waar je staat, waar de aanvallers zijn en waar je naartoe wilt bewegen. Dit leer je door veel te oefenen. In Nederlandse dojo's wordt hier vaak tijd voor vrijgemaakt in de trainingen, vooral voor de hogere banden.

Het is een test van je mentale en fysieke uithoudingsvermogen. Hier leer je om te gaan met twee aanvallers tegelijk.

Je focus ligt op het bewaren van je evenwicht en het snel uitschakelen van een aanval om je te concentreren op de volgende. Een uitdagende vorm waarbij je drie of meer aanvallers krijgt. Het is een test van je basisprincipes en je vermogen om te blijven bewegen, waarbij leeftijd en exameneisen in de vechtsport een rol kunnen spelen.

Je leert de dojo te gebruiken als een deel van je techniek. Bewegen, draaien en positioneren zijn net zo belangrijk als de techniek zelf.

Uithoudingsvermogen is key. Een Nidan examen kan makkelijk een uur of langer duren, afhankelijk van de dojo en de examinator.

Je traint je lichaam om langdurige inspanning aan te kunnen, maar je traint ook je geest om niet op te geven als je moe wordt. Focus behouden onder druk is een vaardigheid die je oefent. Tijdens het examen word je mogelijk afgeleid door andere kandidaten, de examinatoren of je eigen vermoeidheid.

Uithoudingsvermogen

Je moet leren om je aandacht bij je techniek en je ademhaling te houden. Een goede voorbereiding helpt hierbij.

Zanshin, de aanhoudende waakzaamheid, is wat je uitstraalt na een techniek. Het is de staat van zijn waarin je alert bent, ook als de aanval voorbij is.

Focus behouden onder druk

Bij het Nidan examen is dit een teken van je diepere begrip van Aikido. Je bent nooit echt "klaar".

Je conditie is belangrijk. Zorg dat je regelmatig traint en je lichaam went aan langere sessies. Een goede nachtrust en gezonde voeding zijn hierbij onmisbaar. Leer om te gaan met spanning.

Zanshin tonen

Adem diep in en uit, blijf bewegen en vertrouw op je training.

Paniek leidt tot fouten. Na elke techniek blijf je alert. Je sluit niet af, maar blijft verbonden met de ruimte en je partner. Dit toont je meesterschap.