Hoe vervang je de elastieken in je kniebeschermers?

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Stel je voor: je staat op de mat, je voert een mooie iriminage uit en je voelt hoe je kniebeschermers langzaam afglijden. Dat elastiek onder je knie is na een jaar intensief trainen gewoon op. Geen paniek, want dit fix je zelf in een halfuurtje.

Je bespaart geld en je leert je materiaal kennen. In de wereld van aikido en vechtsporten in Nederland is zelfonderhoud net zo essentieel als je ukemi oefenen.

Wat je nodig hebt voor de klus

Voordat je begint, leg je alles klaar. Je wilt niet halverwege je mat verlaten omdat je iets mist.

• Een nieuwe elastieken set: meet je knieomvang op en kies de juiste maat. Voor de meeste volwassenen is maat M (40-45 cm) of L (45-50 cm) gangbaar. Bij vechtsportwinkels zoals Aikidowinkel.nl of Budoshop.nl kost een setje ongeveer €8 tot €15.
• Schaar of een stanleymes: scherp is beter, maar wees voorzichtig.
• Naald en stevig draad: een dik stopnaaldje werkt het best, eventueel met visdraad of sterk nylon.
• Meetlint of een touwtje: om de juiste spanning te bepalen.
• Eventueel een klein boormachientje of priem: om gaten te maken in stugger materiaal.
• Je kniebeschermers zelf: bekijk of het rubber nog goed is en of de buitenstof niet gescheurd is.

Zorg dat je een rustig plekje hebt, bijvoorbeeld aan de keukentafel of in je garage. Tip voor aikidoka’s: veel beschermers hebben een stevig buitenmateriaal dat wat stugger is dan die van bokshandschoenen. Een sterke naald en een klein beetje geduld zijn dan je beste vriend.

Stap 1: oude elastieken verwijderen

1. Leg je kniebeschermer op een stabiele ondergrond. Druk licht aan zodat je ziet waar de elastiek vastzit.
2. Knip de oude elastiek los op de plekken waar hij is vastgezet. Vaak zit er een klein stiksel of een lusje. Knip dicht bij het materiaal, maar beschadig de stof niet.
3. Verwijder de elastiekresten voorzichtig. Als er nog draadjes zitten, trek die dan met een pincet of je vingers weg.
4. Controleer of de gaten nog intact zijn. Als je gaten wat opgerekt zijn, kun je ze met een priem lichtjes terugbrengen naar de oorspronkelijke grootte.

Veelgemaakte fout: te ver doorknippen waardoor je de buitenstof beschadigt. Neem de tijd en werk met kleine bewegingen. Reken op ongeveer 5 minuten per kniebeschermer.

Een beschadigde buitenstof maakt je kniebeschermer minder veilig. Liever een extra minuut knippen dan een gat in je materiaal.

Stap 2: nieuwe elastiek op maat maken

1. Meet je knieomvang strak, maar niet knellend. Gebruik een meetlint net boven je knieschijf. Bij de meeste volwassenen ligt dit tussen de 40 en 50 cm. Voor junioren vaak 30-35 cm.
2. Neem de nieuwe elastiek en leg hem rond je knie. Markeer het punt waar de spanning goed aanvoelt. Je wilt dat de beschermers goed blijven zitten tijdens een val, maar niet je bloedtoevoer afsnijden.
3. Knip de elastiek op maat. Tel ongeveer 2-3 cm extra toe voor de overlapping waar je hem vastzet. Bij een knieomvang van 44 cm knip je dus circa 46-47 cm elastiek.
4. Test de spanning door de elastiek even om je knie te houden. Beweeg je been heen en weer. De beschermers moeten meebewegen zonder te knellen.

Timing: deze stap duurt 5-10 minuten. Gebruik een meetlint van minimaal 1 meter, dat werkt makkelijker.

Veelgemaakte fout: te strak afmeten. Een elastiek dat te hard trekt, irriteert je huid en beperkt je beweging. In de dojo van een aikidoclub in Nederland zie je dit regelmatig bij beginners, net als wanneer je een scheur in je aikidogi broek moet herstellen. Liever iets ruimer en later bijstellen.

Stap 3: elastiek vastzetten

1. Steek de naald door het eerste gat van de kniebeschermer. Gebruik stevig draad. Als je met visdraad werkt, knoop dan goed vast aan de elastiek.
2. Naai de elastiek vast met een stevig stiksel. Maak minimaal 3-4 hechtingen per kant. Zorg dat de elastiek niet gaat schuiven terwijl je naait.
3. Span de elastiek gelijkmatig. Houd de kniebeschermer in de hand en trek de elastiek licht aan. Controleer of beide kanten even strak staan.
4. Maak een stevige knoop en werk de uiteinden weg. Bij een stugge buitenstof kun je met een klein boormachientje een gaatje maken voor de draad, maar wees voorzichtig.

Veelgemaakte fout: losse hechtingen die na enkele trainingen openscheuren. Controleer je werk door de elastiek een paar keer flink aan te trekken. Voelt het los? Naai dan nog een extra hechting.

Timing: ongeveer 10-15 minuten per kniebeschermer. Als je met visdraad werkt, duurt het iets langer maar is het extra stevig.

Stap 4: afwerken en testen op de mat

1. Knip overtollig draad weg. Zorg dat er geen scherpe eindjes achterblijven die je huid kunnen irriteren.
2. Probeer de kniebeschermer aan. Loop een paar stappen, buig je knie en doe een lichte val. De beschermers moeten blijven zitten zonder te knellen.
3. Controleer de spanning nog een keer. Is de elastiek te strak? Dan kun je de hechtingen losmaken en de elastiek iets korter knippen. Is het te los? Voeg dan een extra lusje toe of naai de elastiek iets strakker.
4. Was de kniebeschermers indien nodig. Gebruik lauw water en een mild wasmiddel. Laat ze aan de lucht drogen, niet op de verwarming.

Veelgemaakte fout: meteen voluit trainen zonder testen. Begin rustig en bouw op.

In een aikidoclub waar veel wordt geworpen, merk je snel genoeg of je materiaal goed zit, of dat je bijvoorbeeld een veter van je hakama moet repareren.

Timing: 5-10 minuten testen plus eventueel wassen en drogen. Reken op een halfuur tot een uur totaal voor een set kniebeschermers.

Verificatie-checklist

• Elastiek op juiste maat gemeten: knieomvang + 2-3 cm extra.
• Stevige hechtingen: minimaal 3-4 per kant, geen losse draden.
• Gelijke spanning aan beide kanten: de kniebeschermer zit recht en stabiel.
• Comfortabel draagcomfort: geen knelling, geen irritatie op de huid.
• Getest op de mat: blijft zitten tijdens bewegingen en lichte valpartijen.
• Geen beschadigingen aan de buitenstof of het rubber.

Als je deze checklist kunt afvinken, ben je klaar voor de training. Je kniebeschermers zitten weer als gegoten en, net zoals wanneer je de zool van je favoriete zori herstelt, kun je met vertrouwen de mat op.

Een laatste tip voor de Nederlandse vechtsporters: bij de meeste aikidoclubs en vechtsportscholen is er altijd wel iemand die je kan helpen als je er niet uitkomt. Vraag eens rond na de training. Samen materiaal onderhouden is ook een mooie manier om de community te versterken. En mocht je toch liever nieuwe beschermers kopen, dan ken je nu de slijtagepatronen en weet je waar je op moet letten.