Hoe voorkom je schimmelinfecties (ringworm) op de judomat?

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Je staat net op de mat, je hebt net een intensieve worp gedaan, en je voelt een jeukende plek op je schouder. Niet fijn. Ringworm, ofwel schimmel, is een veelvoorkomend probleem in judoscholen en aikido-dojo’s in Nederland. Het is besmettelijk en kan je training flink in de war schoppen.

Gelukkig is het makkelijker te voorkomen dan je denkt. In deze handleiding leg ik je stap voor stap uit hoe je de judomat schoon en veilig houdt, zodat jij en je trainingpartners zonder zorgen kunnen trainen.

Wat je nodig hebt: materialen en voorwaarden

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste spullen bij de hand hebt. Je hoeft niet alles in één keer aan te schaffen; veel spullen zijn al in de dojo aanwezig of kun je delen met andere leden.

• Desinfectiemiddel: Gebruik een speciaal judo-mat desinfectiemiddel, zoals Matguard of Clean Mat. Een fles van 1 liter kost ongeveer €15-€20. Voor een grote mat heb je meer nodig, dus check de verbruikscijfers op de verpakking.
• Emmer en sopje: Een simpele emmer van 10 liter en een zachte dweil. Gebruik geen schuurmiddelen, die beschadigen de mat.
• Handschoenen: Latex- of nitrilhandschoenen om je handen te beschermen. Een doosje van 100 stuks kost €5-€10.
• Schoonmaakrooster: Een planning opstellen wie wanneer schoonmaakt. Dit hangt op in de dojo of wordt gedeeld via een app-groep.
• Goede ventilatie: Zorg dat de ruimte goed geventileerd is. Een open raam of een ventilator helpt om de mat snel te laten drogen.

Check of de mat van de juiste kwaliteit is. Een goede judomat is gemaakt van PVC en heeft een antislip coating. In Nederland zijn maten van 12x12 meter gebruikelijk, maar kleinere dojo’s hebben vaak 8x8 meter. Zorg dat de mat droog en schoon is voordat je begint.

Stap 1: dagelijkse inspectie en voorbereiding

Elke training begint met een snelle inspectie. Loop even over de mat heen en kijk naar vlekken, scheuren of vochtige plekken. Ringworm groeit goed op vochtige en vuile plekken, dus vroeg signaleren is key.

1. Loop de mat rond: Neem 5 minuten de tijd om de hele mat te controleren. Kijk vooral naar hoeken en randen, daar blijft vocht hangen.
2. Check vochtigheid: Voel met je hand of de mat vochtig aanvoelt. Als dat zo is, ventileer de ruimte eerst 10 minuten voordat je begint.
3. Verwijder los vuil: Gebruik een zachte bezem om stof en haren weg te vegen. Doe dit elke dag, ook als de mat er schoon uitziet.

Veelgemaakte fout: overslaan van de inspectie omdat je haast hebt. Neem die 5 minuten, het voorkomt grotere problemen.

Als je een scheur in de mat ziet, meld dit direct bij de leraar of beheerder.

Stap 2: wekelijkse dieptereiniging

Eenmaal per week, bijvoorbeeld na de zondagtraining, geef je de mat een grondige schoonmaak. Dit duurt ongeveer 30-45 minuten voor een gemiddelde mat van 12x12 meter, een mooi moment om ook te lezen hoe je veilig gewicht verliest voor een weging.

1. Bereid de oplossing voor: Meng het desinfectiemiddel volgens de instructies op de fles. Gebruik 50 ml per 10 liter water voor Matguard. Te veel middel kan de mat beschadigen.
2. Dweil de mat: Dweil de mat in secties van 2x2 meter. Gebruik een zachte dweil en druk niet te hard. Werk van de ene kant naar de andere, zodat je niets overslaat.
3. Laat het intrekken: Laat het desinfectiemiddel 10 minuten inwerken. Zet ondertussen de ventilatie aan.
4. Droog de mat: Gebruik een schone, droge dweil om de mat af te nemen. Zorg dat er geen waterresten achterblijven.

Veelgemaakte fouten: te veel water gebruiken, waardoor de mat te nat wordt; of vergeten de mat droog te maken, wat schimmelgroei bevordert.

Doe dit bij voorkeur als de dojo leeg is, zodat de mat rustig kan drogen.

Stap 3: persoonlijke hygiëne en gedrag op de mat

De mat schoonhouden begint bij jezelf. Ringworm verspreidt zich snel via huidcontact, dus zorg dat je zelf schoon en droog bent. Voorkom fysiek ongemak door je kleding niet in een vochtige tas te laten zitten.

• Douche direct na training: Gebruik een antibacteriële zeep, zoals die van Dermasoft (€8-€12 per fles). Droog jezelf goed af, vooral tussen de tenen en op de rug.
• Was je kleding: Doe je judogi direct na de training in de was op minimaal 60 graden. Gebruik een wasmiddel met antischimmelwerking, zoals Vanish (€5-€10 per verpakking).
• Draag schone sokken en slippers: Loop nooit op blote voeten buiten de mat. Gebruik teenslippers van merken als Crocs (€15-€25) om van de kleedkamer naar de mat te lopen.
• Check je huid: Kijk na elke training of je jeukende plekken of rode vlekken hebt. Bij twijfel, raadpleeg een arts.

Dat is een broedplaats voor schimmel. Hang je spullen altijd te drogen na het wassen, zeker als je blijft trainen met een blessure.

Stap 4: luchtvochtigheid en ventilatie beheren

Schimmel houdt van vochtige lucht. Zorg dat de dojo goed geventileerd is, vooral in de herfst en winter wanneer ramen vaak dicht blijven.

1. Meet de luchtvochtigheid: Gebruik een hygrometer (€10-€15 bij bouwmarkten) om de vochtigheid te meten. Ideale waarde: 40-60%.
2. Ventileer actief: Zet ramen open tijdens de training en erna. Gebruik een ventilator als de ruimte slecht geventileerd is.
3. Voorkom condens: Als de mat nat is geworden door transpiratie, droog deze dan direct met een handdoek of ventilator.

Veelgemaakte fout: ramen dichthouden uit warmteoverwegingen, waardoor vocht blijft hangen. Zet ze op een kier, dat helpt al.

Stap 5: community accountability

Een schone mat is een gedeelde verantwoordelijkheid. Spreek elkaar aan op slecht gedrag, maar altijd op een vriendelijke manier. Veelgemaakte fout: niets zeggen uit schaamte. Een open gesprek voorkomt dat de schimmel zich verspreidt.

• Stel regels op: Bespreek met de groep basisregels, zoals 'geen schoenen op de mat' en 'direct douchen na training'.
• Wijs een schoonmaker aan: In veel dojo's is er een rooster. Wissel elke week van persoon, zodat iedereen bijdraagt.
• Communiceer bij problemen: Als iemand ringworm heeft, meld dit anoniem aan de leraar. De hele groep kan dan extra voorzichtig zijn.

Verificatie-checklist

Gebruik deze checklist om te controleren of je alles goed doet. Vink elke stap af na elke training of schoonmaakbeurt. Als je alle vakjes kunt afvinken, ben je goed bezig.

• ☐ Mat dagelijks geïnspecteerd op vlekken en vochtigheid?
• ☐ Wekelijks gedesinfecteerd met de juiste oplossing (50 ml per 10 liter water)?
• ☐ Mat volledig droog na schoonmaken?
• ☐ Eigen kleding direct gewassen op 60 graden?
• ☐ Gedoucht en droge kleding aangetrokken na training?
• ☐ Luchtvochtigheid onder 60% en goed geventileerd?
• ☐ Community-regels besproken en iedereen op de hoogte?

Ringworm voorkomen is een kwestie van consistentie. Blijf alert, en geniet van je training op de mat.