Voorbereiding van je kleding voor een officieel examen
Een officieel examen in de dojo vraagt veel van je techniek, maar je kleding is het eerste wat de examinator ziet voordat je überhaupt een beweging maakt.
Je gi, je band en je hakama vertellen een verhaal over discipline, respect en voorbereiding. In de wereld van aikido en vechtsporten in Nederland is de uitstraling van je pak net zo belangrijk als je stances. Je wilt niet dat een kreukelige mouw of een losse knoop afleidt van wat je echt kunt. Laten we samen je uitrusting klaarstomen voor die ene belangrijke dag.
Eisen aan je kleding tijdens een kyu- of dan-examen
Witte gi verplichtingen
Voor bijna elk examen in Nederland is een schone, witte judo- of aikidogi verplicht.
Het materiaal mag niet doorschijnen en moet voldoende dik zijn om valpartijen en trekkracht te weerstaan. Controleer of je gi voldoet aan de normen van de bond; een te dunne stof kan worden afgekeurd. De mouwen moeten tot aan de pols reiken en de broekspijpen tot de enkels, ook als je bukt. Bij de meeste dojo's in Nederland wordt een goedkope beginnersgi (zoals een Mizuno of Adidas model) geaccepteerd voor kyu-examens, maar voor dan-examens verwachten instructeurs vaak een zwaardere katoenstructuur die langer meegaat.
Een gemiddelde beginnersgi kost tussen de €40 en €70. Voor een examenklare kwaliteit betaal je al snel €90 tot €150.
Hakama regels
Zorg dat je maat klopt: een te grote gi hangt slordig, een te kleine gi scheurt bij het uke-werpen.
Vanaf de eerste dan (shodan) draag je in de meeste aikido- en japanse vechtsportverenigingen een hakama. Voor kyu-examens is dit meestal niet verplicht, tenzij je specifieke dojo dit anders bepaalt. De hakama moet netjes gevouwen zijn en stevig om je middel zitten zonder af te zakken.
De kleur is standaard navy-blauw; zwart wordt soms gebruikt door hogere dan-dragers, maar check altijd de regels van je bond. De voorkant van de hakama (mae) heeft vijf plooien en de achterkant (ushiro) twee.
Deze plooien moeten strak en symmetrisch liggen. Een hakama die kreukelig of verkeerd gevouwen is, kan afleiden van je techniek en zelfs onveilig zijn als je struikelt over loshangende stof. Investeer in een stevige hakama van ongeveer €120 tot €200, afhankelijk van het gewicht en de kwaliteit van het materiaal.
Band dragen
Je band (obi) is je graadmeter voor voortgang, maar ook een essentieel onderdeel van je uitstraling.
De kleur volgt je kyu- of dan-niveau, van wit (6e kyu) tot zwart (1e dan en hoger). De band moet schoon en vrij van rafels zijn.
Een vuile of versleten band kan een negatieve indruk achterlaten, ook al ben je technisch sterk.
De band moet strak genoeg zitten om je gi op zijn plek te houden, maar niet zo strak dat je ademhaling beperkt wordt. Een goede vuistregel is dat je nog twee vingers tussen band en lichaam kunt steken. Een band van hoge kwaliteit, bijvoorbeeld van een merk als KuSakura of Adidas, kost tussen de €10 en €25. Goedkopere banden slijten sneller en vervormen na veel wassen.
Wassen en strijken van je gi voor een representatieve uitstraling
Temperatuur voor witte gi
Een witte gi wordt na verloop van tijd geel of grijs als je hem verkeerd wast.
Was je pak op maximaal 40 graden Celsius om het wit helder te houden zonder de stof te beschadigen. Gebruik een mild wasmiddel zonder bleekmiddel of optische witmakers; deze kunnen de vezels aantasten en vlekken geven.
Strijken zonder beschadiging
Was je gi apart van andere kleding om verkleuring door wrijving te voorkomen. Stop hem niet te vol in de wasmachine; een gi heeft ruimte nodig om goed te spoelen. Een draai van 1200 toeren is voldoende om overtollig water te verwijderen zonder de stof te verknijpen. Je hakama in de wasmachine wassen vereist meer voorzichtigheid, maar strijk je gi op een middelhoge temperatuur, altijd met een doek ertussen om glansplekken te voorkomen.
Begin met de mouwen en werk naar de romp toe, zodat je kreukels gelijkmatig verdeelt.
Voor een traditionele uitstraling strijk je de plooien in de broekspijpen scherp uit. Gebruik een stoomstrijkijzer voor het beste resultaat; stoom helpt om kreukels te verwijderen zonder de stof te verbranden. Laat de gi na het strijken even uithangen om te ventileren voordat je hem opvouwt. Dit voorkomt dat er opnieuw kreukels ontstaan door het vouwen.
De juiste manier om je band (obi) te knopen
Platte knoop
De platte knoop is de meest gebruikte knoop voor examens. Hij is strak, stabiel en ziet er netjes uit. Begin met de band midden op je navel, vouw de uiteinden over elkaar heen en steek het onderste uiteinde door de lus die ontstaat.
Trek beide kanten gelijkmatig aan tot de knoop strak zit. Deze knoop blijft goed zitten tijdens technieken zoals tai no henko of kokyu ho.
Traditionele knoop
Zorg dat de uiteinden even lang zijn: ongeveer 15 tot 20 centimeter aan elke kant. Te lange uiteinden kunnen losraken, te korten zien er onprofessioneel uit.
Voor hogere dan-examens wordt soms de traditionele knoop verwacht, vooral in aikido. Deze knoop heeft een specifieke vouw die symbool staat voor voortgang en discipline. Je vouwt de band eerst dubbel, steekt het onderste uiteinde door de lus en vouwt het daarna terug om de knoop heen.
Het is even oefenen, maar het ziet er prachtig uit. De traditionele knoop is iets complexer maar blijft beter zitten bij intensieve bewegingen.
Oefen deze knoop thuis meerdere keren voor je examen, zodat je hem onder druk snel en soepel kunt leggen. Een goede bandknooptechniek maakt indruk op examinatoren die details waarderen.
Hakama vouwen en voorbereiden zonder kreukels
Plooien strak houden
Een hakama vouwen is een kunst op zich. Begin met de hakama plat op een tafel, met de voorkant (mae) naar boven. Vouw de benen naar het midden, zodat de plooien elkaar net niet raken en ontdek hoe je je hakama netjes opbergt.
Vouw daarna de zijkanten naar binnen en rol de hakama voorzichtig op vanaf de voorkant.
Vervoeren naar de dojo
De plooien moeten tijdens het vouwen behouden blijven; druk niet te hard om kreukels te voorkomen. Gebruik eventueel een hakama-vouwplank of een platte ondergrond om de structuur te ondersteunen.
Een goed gevouwen hakama ziet er direct professioneel uit en is makkelijker aan te trekken. Stop je hakama nooit los in een sporttas; dat verpest de plooien. Gebruik een speciale hakama-tas of een platte, stevige map om hem kreukelvrij te vervoeren.
In Nederland zijn deze tassen verkrijgbaar bij vechtsportwinkels zoals Budoshop of Fightgearstore, voor ongeveer €15 tot €30.
Leg de hakama plat in je tas of draag hem los mee in de auto. Vermijd vouwen of knikken die de structuur kunnen beschadigen. Een netjes gevouwen hakama geeft je direct een professionele uitstraling zodra je de dojo binnenstapt.
Veelgemaakte kledingfouten op examens voorkomen
Te korte mouwen
Een te korte mouw zorgt ervoor dat je gi er onprofessioneel uitziet, net zoals het niet onderhouden van je hakama afbreuk kan doen aan je uitstraling op de mat.
Zorg dat de mouw tot aan je pols reikt, ook als je armen gestrekt zijn. Meet je maat zorgvuldig; een gi krimpt vaak iets na het eerste wasbeurt. Koop indien nodig een maat groter om krimp op te vangen. Als je mouwen te kort zijn, kan de examinator vragen of je pak voldoet aan de eisen.
Zichtbare t-shirts
Dit kan leiden tot onnodige spanning vlak voor je examen. Een goede pasvorm voorkomt dit en geeft je zelfvertrouwen.
Een zichtbaar wit t-shirt onder je gi is een veelvoorkomende fout. In de meeste dojo's is dit niet toegestaan, tenzij het om medische redenen is.
Draag een onzichtbaar sportonderhemd van ademend materiaal, of helemaal niets onder je gi. Een zichtbaar shirt kan afleiden en ziet er onprofessioneel uit. Kies voor een naadloos model dat niet doorschijnt.
Rafelende banden
Een goed onderhemd kost tussen de €10 en €20 en is verkrijgbaar bij sportwinkels. Zorg dat je het comfortabel vindt zitten, zodat je je volledig op je techniek kunt concentreren.
Een rafelende band is een teken van slijtage en kan afleiden tijdens je examen. Controleer je band regelmatig op losse draden en knip deze voorzichtig bij. Als de band ernstig versleten is, vervang hem dan door een nieuwe van hoge kwaliteit.
Een nieuwe band kost tussen de €10 en €25 en gaat jaren mee bij goed onderhoud.
Een nette band straalt discipline uit en toont respect voor je dojo en instructeur. Zorg dat je band altijd schoon en strak is voor je examen.