Waarom dragen Aikidoka's een wijde broek (Hakama)?
Je staat voor het eerst in de dojo, kijkt rond en ziet iedereen in een soort van wijd rok-achtig iets lopen. Dat is de hakama.
Waarom draagt iedereen die? Is het alleen voor de sfeer of zit er meer achter? In aikido is kleding geen mode, het is een onderdeel van de training.
De hakama is een stuk gereedschap dat je bewegingen beïnvloedt en je mindset verandert.
Laten we eens kijken waarom deze wijde broek onmisbaar is voor elke aikidoka.
Wat is een hakama eigenlijk?
Een hakama is een traditionele Japanse broek die tot halverwege de kuit valt. Hij heeft vijf vouwen aan elke kant, wat hem die iconische, wijdvallende look geeft.
In aikido draag je hem over je gewone broek, de zogenaamde zubon.
De stof is stevig en kreukvrij, meestal van een mix van polyester en katoen. Je vouwt de hakama netjes op en bindt hem vast met een speciale knooptechniek, de hakama himo. Je ziet ze in allerlei kleuren, maar zwart is de standaard voor beginners.
Wit wordt vaak gedragen door leraren en ervaren beoefenaars, hoewel dit per dojo verschilt. De hakama is niet zomaar een kledingstuk; het is een symbool.
Hij laat zien dat je serieus bent over je training en de tradities van de vechtsport respecteert. In Nederlandse dojo's, zoals die van Aikikai of de International Aikido Federation, is het dragen van een hakama een teken van voortgang.
Waarom is de hakama belangrijk?
De hakama is veel meer dan alleen een stuk stof. Het dwingt je om op een andere manier te bewegen.
De wijde pijpen zorgen ervoor dat je je benen vrij kunt bewegen, maar ook dat je elke stap bewust zet.
Je kunt niet zomaar slenteren; elke beweging moet doelgericht zijn. Dit helpt je om je centrum te vinden en je evenwicht te bewaren, iets wat cruciaal is in aikido. Daarnaast is de hakama een stuk bescherming.
De stof is dik en beschermt je benen tegen schuurplekken tijdens het vallen en rollen. In een vechtsport als aikido, waar je veel op de grond werkt, is dat geen overbodige luxe. De hakama bedekt ook je knieën, wat helpt bij het uitvoeren van technieken zoals suwari waza (technieken op de knieën). Het zorgt ervoor dat je comfortabeler en langer kunt trainen.
Er is ook een mentale kant. De hakama aantrekken is een ritueel.
Het is een moment van concentratie voordat de training begint. Je trekt hem aan met respect voor de dojo, de leraar en je medebeoefenaars.
Dit helpt je om in de juiste mindset te komen, weg van de stress van alledag. In Nederlandse dojo's zie je dat dit ritueel vaak in stilte gebeurt, wat de sfeer van rust en focus versterkt.
Hoe werkt de hakama in de praktijk?
De hakama heeft een directe invloed op je techniek. De vijf vouwen aan elke kant hebben elk een betekenis: voorspoed, eer, plicht, adel en welvaart.
Hoewel dit filosofisch is, helpen de vouwen praktisch om de stof op zijn plek te houden. Ze zorgen ervoor dat de hakama mooi valt en niet in de weg zit tijdens bewegingen. Dit is vooral belangrijk bij snelle, vloeiende aikido-technieken van wit naar zwart.
Een specifiek voorbeeld is de irimi-beweging, waarbij je binnenkomt in de ruimte van je partner.
De hakama zorgt ervoor dat je benen vrij kunnen draaien zonder dat de stof belemmert. Je kunt diep door de knieën gaan, wat essentieel is voor een goede stand. Zonder hakama zou een wijde broek kunnen opwaaien of knellen, maar de hakama beweegt met je mee. Focus op traag trainen helpt je om deze houding perfect te beheersen.
Het voelt als een tweede huid die je ondersteunt. Ook bij het vallen is de hakama onmisbaar.
Als je valt, vouwt de stof zich om je lichaam en beschermt het je huid.
In Nederlandse dojo's, waar vaak op harde matten wordt getraind, is dit extra belangrijk. De hakama voorkomt schaafwonden op je onderbenen en knieën. Bovendien zorgt de wijdte ervoor dat je vrij kunt rollen zonder dat de kleding je beperkt. Dit maakt de training veiliger en comfortabeler.
Soorten hakama's: modellen en prijzen
Er zijn verschillende soorten hakama's, elk met hun eigen kenmerken. De meest voorkomende is de kuro hakama, de zwarte variant voor beginners.
Deze is gemaakt van een stevige, kreukvrije stof en kost tussen de €60 en €90. Een goed merk voor beginners is Adidas of Dragon, die je kunt kopen bij vechtsportwinkels in Nederland, zoals Budoshop in Amsterdam of Keiko in Rotterdam.
De witte hakama wordt gedragen door ervaren beoefenaars en leraren. Deze is vaak van iets dunnere stof en kost tussen de €70 en €100. Merken als Mizuno of Shurei bieden kwalitatief goede witte hakama's aan. In Nederlandse dojo's zie je dat witte hakama's vaak worden gedragen na het behalen van een hogere graad, zoals de eerste dan (shodan).
Dit is echter geen vaste regel; het hangt af van de dojo.
Er zijn ook speciale hakama's voor vrouwen, met een iets andere pasvorm. Deze zijn vaak iets smaller in de taille en hebben een andere lengte. Prijzen liggen vergelijkbaar, tussen de €60 en €95.
Voor kinderen zijn er kleinere hakama's, verkrijgbaar vanaf €40. Als je een hakama koopt, let dan op de maat.
De maat wordt bepaald door je lengte en taille. Een maattabel helpt hierbij, en veel winkels in Nederland bieden advies op maat.
Praktische tips voor het dragen van een hakama
De eerste keer een hakama aantrekken kan lastig zijn. Begin met het op de juiste manier vouwen.
Leg de hakama plat, met de vouwen naar boven. Trek hem aan over je zubon en zorg dat de banden strak zitten.
Gebruik de hakama himo om hem vast te binden. Een goede knoop zorgt ervoor dat de hakama niet afzakt tijdens de training. Oefen dit thuis een paar keer, zodat je het in de dojo snel kunt doen.
Was je hakama met zorg. De meeste hakama's mogen alleen met de hand worden gewassen of op een koude stand in de wasmachine. Gebruik een mild wasmiddel en laat hem aan de lucht drogen. Leer ook hoe je je hakama onderhoudt en correct opvouwt. Hang hem niet in de volle zon, want dat kan de stof verkleuren.
In Nederland, waar het weer wisselvallig is, is het handig om hem binnen te drogen.
Een schone hakama gaat langer mee en ziet er netjes uit in de dojo. Tot slot, wees geduldig.
Het duurt even voordat je aan de hakama gewend bent. De eerste paar trainingen kan het onwennig aanvoelen, maar na een tijdje wordt het een tweede natuur. Vraag je leraar of een ervaren beoefenaar om hulp als je moeite hebt met het aantrekken of de pasvorm.
In Nederlandse dojo's is de sfeer vaak heel behulpzaam, dus schroom niet om vragen te stellen.
De hakama is een prachtig onderdeel van aikido, en met deze tips ben je er klaar voor.