Examen-checklist: Heb je aan alle eisen voldaan?
Staat je examen voor de deur en twijfel je of je alles goed hebt geregeld? Geen zorgen, dat gevoel kennen we allemaal.
In de wereld van aikido en vechtsporten in Nederland hangt veel af van een goede voorbereiding. Een vergeten handtekening of een verkeerd gevouwen hakama kan zomaar roet in het eten gooien. Met deze checklist weet je zeker dat je niets over het hoofd ziet. Pak je paspoort erbij, check je agenda en ga met een gerust hart naar je sensei.
Vereiste trainingsdagen en wachttijd
Voordat je überhaupt mag afrijden, moet je voldoende hebben getraind. Dit is niet zomaar een regel; het is de basis van je ontwikkeling.
Dagen versus uren, Registratie in je paspoort
In Nederland houden clubs bij hoe vaak je aanwezig bent geweest. Je moet laten zien dat je de tijd en toewijding hebt geïnvesteerd.
Check allereerst je aikido paspoort. Hierin staan je behaalde graden en de data van je trainingen. De meeste bonden, zoals de Aikikai Foundation of de Nederlandse Aikido Bond, vereisen een minimum aantal trainingsdagen aikido. Een gemiddelde richtlijn voor een slipgraad (kyu) is ongeveer 30 tot 40 dagen training, maar dit verschilt per dojo.
Vraag bij je instructeur na hoeveel dagen exact nodig zijn voor jouw niveau.
De wachttijd examen is vaak in maanden uitgedrukt, niet alleen in dagen. Voor de eerste dan-graad (1e dan) zit er vaak een minimale wachttijd van 12 tot 18 maanden tussen je vorige examen. Zorg dat je paspoort up-to-date is en dat elke training correct is geregistreerd. Een vol paspoort is je toegangsbewijs.
Beheersing van de verplichte technieken (Waza)
Techniek is alles in aikido. Tijdens het examen laat je zien dat je de basisprincipes beheerst.
Je hoeft geen topsporter te zijn, maar de bewegingen moeten correct en met de juiste intentie worden uitgevoerd. Oefen deze technieken regelmatig met een partner. De examencommissie verwacht dat je drie hoofdcategorieën van aikido technieken kent.
Suwari-waza, Tachi-waza, Hanmi-handachi-waza
Allereerst Suwari-waza: technieken uitgevoerd op de knieën. Dit vereist stabiliteit en een goede heupbeweging.
Denk hierbij aan ikkyo en irimi-nage. Vervolgens Tachi-waza: staande technieken. Dit is de meest voorkomende vorm.
Je werkt hier samen met een staande partner (uke). Let op je afstand (ma-ai) en je timing. Tot slot Hanmi-handachi-waza.
Hierbij zit de aanvaller (uke) op de knieën en de verdediger (tori) staat.
Dit is een uitdagende vorm die veel balans vraagt. Zorg dat je voor elke graad de specifieke lijst met examentechnieken bij je club hebt opgevraagd.
Wapentraining (Buki-waza)
Vanaf de hogere kyu-graden en zeker voor de zwarte band komt wapenwerk om de hoek kijken. In aikido gebruiken we wapens om afstand te leren meten en om lichaamsbewegingen te verfijnen.
Het beheersen van de wapens toont discipline en respect voor de traditie.
Bokken (zwaard), Jo (staf), Tanto (mes)
Je materiaal moet op orde zijn. Een bokken (houten zwaard) van Japans essen hout is gangbaar. Voor beginners volstaat een standaard model, maar voor wedstrijden of demo's kies je soms voor een specifiek merk zoals Yamato.
De maat is belangrijk: lengte is afhankelijk van je eigen lichaamslengte. De jo (staf) is meestal ongeveer 128 cm lang. Zorg dat deze recht is en splintervrij. Tot slot de tanto (mes).
Dit is een kort, houten oefenmes. Tijdens het examen voer je basisoefeningen uit met deze wapens, zoals suburi (slagbewegingen) en partneroefeningen (kumi-tachi en kumi-jo).
Check of je materialen voldoen aan de eisen van je bond; sommige examens vereisen specifieke afmetingen.
Etiquette en kleding (Gi en Hakama)
Hoe je je kleedt, zegt veel over je instelling. In de dojo heerst een strikte kledingcode; droom je er bijvoorbeeld van om ooit een examen te doen in Japan?
Schone en nette kleding is een teken van respect voor jezelf, je partner en de sensei.
Schone kleding, Correct vouwen van de hakama
Je aikido gi (het witte pak) moet schoon en onbeschadigd zijn. Vervang een kapotte broek of jacket op tijd. De pasvorm mag strak zitten, maar moet bewegingsvrijheid bieden.
Draag je een hakama? Dan draag je daarover een uwagi (jacket) en een zubon (broek) van de gi. De hakama vouwen is een kunst op zich. Tijdens het examen mag de hakama netjes gedragen worden, maar het is ook een teken van vaardigheid als je deze zelf correct opvouwt na de training.
De vouwen (vijf vouwen aan de voorkant en twee aan de achterkant) moeten strak en symmetrisch zijn.
Zorg dat je ceintuur (obi) goed vastzit en de kleur correspondeert met je graad.
Administratieve verplichtingen
Naast het fysieke en technische werk is er de papierwinkel. Dit is vaak het onderdeel dat vergeten wordt, maar het is essentieel voor een geldig examen.
Contributie betaald, Inschrijfformulier ingeleverd
Zonder betaling en inschrijving ben je niet ingeschreven. Check allereerst of je contributie voor je dojo en de overkoepelende bond (zoals de NBvA of Aikikai Nederland) betaald is. Een openstaande contributie kan leiden tot uitsluiting van het examen. Vraag bij de penningmeester na of er achterstanden zijn.
Vervolgens het inschrijfformulier. Deze moet vaak 2 tot 4 weken voor het examen worden ingeleverd bij je instructeur of de examencommissie.
Let op: sommige organisaties vereisen een digitale inschrijving via hun portal, anderen werken nog met papieren formulieren.
Zorg dat je formulier compleet is, inclusief je huidige graad en de gewenste nieuwe graad, passend binnen het Aikido gradensysteem.
Toestemming van de hoofdinstructeur (Sensei)
Deze stap is cruciaal. Je kunt alle bovenstaande punten hebben geregeld, maar zonder akkoord van je sensei sta je niet op de mat.
Voorexamen, Persoonlijke evaluatie
Zij beoordelen of je technisch en mentaal klaar bent voor de volgende stap. Plan een gesprek met je sensei voor een voorexamen. Dit is geen officieel examen, maar een nuttige voorbereiding op je examen; een evaluatie van je voortgang.
Wees open over je twijfels en sterke punten. De sensei geeft dan aan of je door mag of dat je nog even moet wachten.
Een toestemming sensei is vaak een handtekening op je inschrijfformulier. Het is een persoonlijke garantie dat je voldoet aan de ongeschreven normen van de dojo.
Soms vraagt de examencommissie om een evaluatie van je gedrag op de mat. Ben je respectvol? Help je beginners? Dit telt net zo zwaar als je techniek. Zonder deze handtekening is je examen niet geldig.