Het negeren van kleine scheurtjes in je wapens (gevaarlijk!)
Merken als Shoto of Yamabico staan bekend om hun kwaliteit, maar zelfs de beste bokken kunnen slijten door intensief gebruik in Nederlandse dojo’s. Een splinter van een bokken kan diep in de huid prikken.
## Het gevaar van versplintering tijdens contact Een klein scheurtje lijkt onschuldig, maar het gevaar schuilt in de versplintering. Wanneer je tijdens een oefening contact maakt met je trainingspartner, ontstaat er een enorme druk op het wapen. Een micro-scheur kan op dat moment openspringen en scherpe splinters afgeven. Dit is niet alleen vervelend, maar direct gevaarlijk voor iedereen in de dojo.Gebruik een lamp om schaduwen op te vangen; scheurtjes worden zo beter zichtbaar. Regelmatige controle voorkomt dat je een kapot wapen ongemerkt blijft gebruiken. Zorg voor een gladde afwerking; gebruik nooit een schuurmachine op hoge snelheid, want dit verbrandt het hout.
Het risico voor je trainingspartner is groot. Bij een verdediging of een worp kan een stukje hout afschieten en in het gezicht of de ogen terechtkomen. Oogletsel is een reëel gevaar bij houten wapens die niet meer perfect zijn. Een snijwond aan de hand of arm is ook snel opgelopen door een scherpe breukrand. Veiligheid in de dojo is een gedeelde verantwoordelijkheid. Niemand wil een ongeluk veroorzaken door een wapen dat eigenlijk al afgeschreven had moeten worden. Een kapotte bokken is niet alleen een persoonlijk risico, maar een gevaar voor de hele groep. Check daarom altijd je materiaal voor de les begint. ## Micro-scheuren identificeren voor ze groter worden Vroegtijdig herkennen is de kunst. Een klein scheurtje is vaak nog te redden, maar je moet het wel zien. Visuele inspectie is de eerste stap. Neem je wapen na elke training even goed door. Kijk niet alleen naar de buitenkant, maar draai hem langzaam rond. Let op plekken waar de verf of olie breekt, dat is vaak een teken van beweging in het hout.Een breuk bij het handvat is het gevaarlijkst; voer regelmatig een wapeninspectie uit, want hier zit de meeste kracht op.
Een andere handige methode is de ‘tik’-test. Tik zachtjes met je vingernagel of een licht object over de lengte van de stok. Een gezond, massief stuk hout geeft een helder, diep geluid. Een plek met interne breuken klinkt dof of hol. Oefen dit rustig, want je wilt het wapen niet verder beschadigen. Houd een specifieke checklist bij de hand tijdens het inspecteren:- Controleer het handvat op gladheid en scheurtjes.
- Bekijk de punt en de klomp op slijtage.
- Voel met je vingers over de hele lengte op oneffenheden.
Een nieuw wapen voelt soms stug, maar dat went snel bij training. Vermijd bij het onderhoud het gebruik van agressieve zeep op je houten wapens.
## Wanneer is een wapen nog te repareren? Niet elk scheurtje betekent direct het einde van je bokken. Een oppervlakkige deuk of een klein krasje is vaak alleen cosmetisch. Dit kun je makkelijk zelf oplossen. Schuur de plek licht op met fijn schuurpapier (korrel 220 of hoger) en breng een dun laagje olie of wax aan. Dit herstelt de bescherming van het hout. Voor structurele scheuren moet je voorzichtiger zijn. Een lijn die diep in de nerf loopt, is lastig te verlijmen zonder de sterkte te herstellen. Gebruik hiervoor een speciale houtlijm voor wapens, zoals een 2-componentenlijm. Druk de scheur dicht en zorg dat de lijm diep doordringt. Na het uitharden schuur je het overtollige lijm weg. Toch zijn er grenzen. Als de scheur dwars door de stok loopt of meerdere lagen raakt, is de structuur ernstig aangetast. Een bokken die al een keer is gebroken en gerepareerd, is vaak zwakker dan voorheen. Wees hier realistisch in; een gerepareerd wapen heeft altijd een zwakke plek overgehouden. ## Het moment om je wapen definitief te vervangen Soms is vervangen de enige optie. Langs-scheuren die parallel lopen aan de lengte van de stok zijn een duidelijk teken dat het hout zijn elasticiteit heeft verloren. Deze scheuren zetten snel uit bij druk. Als je deze ziet, stop direct met het gebruik van de bokken of jo. Ook breuken dicht bij het handvat zijn einde oefening. Hier draai je de stok tijdens technieken het hardst omheen. Als het hout hier splijt, is de kans op een afbrekend stuk zeer groot. Een kapot wapen vervangen is geen geldverspilling, maar een investering in veiligheid. Voor Aikido in Nederland zijn goede bokken te koop vanaf ongeveer €40 tot €60 voor een standaardmodel. Een kwalitatief betere bokken van esdoorn of eik kost tussen de €70 en €100. Een jo (stok van 1,28 meter) ligt qua prijs rond de €30 tot €50. Check bij gespecialiseerde vechtsportwinkels in Nederland of online shops die materiaal leveren aan dojo’s. Tot slot: schrijf je wapen af voordat het een gevaar wordt. Een kapotte bokken in de prullenbak is beter dan een blessure of letsel in de dojo. Zorg voor je materiaal, maar wees niet te gehecht eraan. Veiligheid gaat altijd voor.