Hygiëne regels voor op de mat: Nagels, sieraden en kleding

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Accessoires & Upsells · 2026-02-15 · 8 min leestijd

Stap je voor het eerst een dojo binnen of ben je een doorgewinterde Aikidoka? Dan weet je dat de mat, de tatami, een plek is van respect, focus en techniek.

Maar er is één gouden regel die alles overstijgt: hygiëne. Zo is het dragen van een rashguard onder je Aikidogi de basis van veilig trainen voor jezelf en je partner.

Niemand zit te wachten op onnodige blessures of vieze luchtjes tijdens een oefening. In deze gids bespreken we de drie belangrijkste pijlers van hygiëne op de mat: je nagels, je sieraden en je kleding. Check ook wat er in de ultieme vechtsporttas zit om je uitrusting fris te houden. Houd je je hieraan, dan draag je bij aan een schone, veilige en prettige trainingsomgeving voor iedereen in de dojo.

## Waarom kortgeknipte nagels cruciaal zijn Je nagels lijken misschien onschuldig, maar op de mat zijn ze een van de grootste gevaren voor je trainingspartner. Een ongeluk zit in een klein hoekje, en een simpele onoplettendheid kan leiden tot pijnlijke krabwonden. Tijdens het uitvoeren van technieken zoals *ikkyo* of *shihonage* heb je intensief contact met de armen, het gezicht en de hals van je partner. Een uitstekende nagel kan hierbij makkelijk openhalen. Het gaat niet alleen om het voorkomen van krabwonden. Ook het uitscheuren van je eigen nagels is een reëel risico. Je handen gebruiken je constant om vast te grijpen (*kumi*) en je evenwicht te bewaren. Een te lange nagel kan makkelijk achter de mouw van je *gi* of de broek van je partner blijven haken, met een pijnlijke breuk of zelfs het uitscheuren van de nagelplaat als gevolg. Dat is iets wat je wilt voorkomen. Een simpele, effectieve regel: knip je nagels kort, tot net boven het topje van je vinger. Gebruik een nagelvijl om scherpe randjes weg te werken. Check dit niet alleen voor de training, maar doe dit bijvoorbeeld elke zondagavond als routine. Zo weet je zeker dat je altijd klaar bent om de mat op te stappen zonder een gevaar te vormen. Je partner zal je dankbaar zijn.

Krabwonden voorkomen

Niets verpest een goede trainingsflow sneller dan een onverwachte pijnsteek. Krabwonden lijken misschien klein, maar ze kunnen open blijven staan en irritatie veroorzaken. Voorkomen is hier echt beter dan genezen. Door je nagels kort te houden, elimineer je dit risico volledig. Zie het als een stukje verantwoordelijkheid naar je mede-Aikidoka's toe.

Uitscheuren van nagels

Een nagel die uitscheurt, is pijnlijk en kan je weken uit de training houden. Vooral bij Aikido, waar je veel met je handen werkt op de grond (*suwariwaza*), is de kans op beschadiging groot. Korte nagels zitten minder snel in de weg en zijn sterker. Een kleine moeite, met een groot resultaat. ## De gevaren van sieraden tijdens de training Sieraden zijn persoonlijk en vaak dierbaar, maar ze horen echt niet thuis op de mat. Denk aan je trouwring, een armband of een ketting. Ze vormen een direct gevaar voor zowel de drager als de partner. Een ring kan blijven haken aan de stof van een pak of aan vingers, met pijnlijke ontwrichtingen of snijwonden als gevolg. Het is een van de meest voorkomende ongelukken in vechtsporten die volledig te voorkomen zijn. Ook kettingen zijn een no-go. Tijdens een worp of een klem kan een ketting strakgetrokken worden rondom de hals, met ernstige verwondingen tot gevolg. Zelfs een simpele piercing in een oor of neus kan makkelijk opengetrokken worden als je per ongeluk met een hand tegen het hoofd van je partner aankomt. De dojo is een plek van intense fysieke interactie, en sieraden hebben daar simpelweg geen plek. De regel is dan ook simpel: alle sieraden af, voordat je de mat opgaat. Doe ze in je tas of in een kluisje. Zorg dat je ze niet in je broekzak bewaart, want ze kunnen alsnog uitvallen of pijnlijk tegen je aan drukken tijdens een val. Veiligheid gaat boven alles.

Ringen en vingers

Een ring die om je vinger blijft zitten tijdens een *katatedori* (vastgrijpen van de pols) kan flink in de huid snijden als er druk op wordt gezet. Bovendien kan de ring zelf verbogen raken of je vinger kneuzen. De makkelijkste oplossing: een trouwring kun je eventueel tijdelijk vervangen door een siliconen ring, maar de voorkeur gaat uit naar helemaal niets.

Kettingen en verwurgingen

Een ketting lijkt misschien onschuldig, maar in een techniek waarbij je hoofd en nek betrokken zijn, kan het dodelijk gevaar opleveren. De stof van je gi kan al strak komen te zitten, een ketting maakt het alleen maar erger. Vergeet ook je oorbellen niet; een oorlel die opengetrokken wordt, is extreem pijnlijk en een onnodig letsel. ## Het belang van een schoon en gewassen pak Je pak, de *gi* (of *keikogi* in Aikido), is je uniform. Het is je tweede huid op de mat. Net als je lichaam verdient het de juiste verzorging. Een schoon pak is niet alleen fijn voor de neus van je partner, het is essentieel voor de hygiëne in de dojo. Een ongewassen gi zit vol met bacteriën, dode huidcellen en zweet. Dit is een perfecte voedingsbodem voor schimmels en huidinfecties, zoals ringworm of atletenvoet. Je kunt je voorstellen dat bacteriegroei in een vochtige, warme omgeving als een dojo razendsnel gaat. Niemand wil een partner vastgrijpen die naar zweet en bacteriën ruikt. Een frisse gi draagt bij aan een positieve trainsfeer en toont respect voor degenen met wie je traint. De regel is helder: je gi wassen na elke training. Geen uitzonderingen. Veel Aikidoka's hebben meerdere pakken om te wisselen, zodat er altijd een schoon exemplaar klaarligt. Als je er maar één hebt, zorg dan dat je deze direct na de training wast en te drogen hangt. Hang je pak na het wassen nooit direct in de zon, dit kan de stof beschadigen en de kleur vervagen. Een wasmachine op 30 of 40 graden is meestal voldoende. Gebruik een mild wasmiddel en vermijd wasverzachter, dit maakt de stof slap.

Bacteriegroei

Zweet en dode huidcellen in de stof van je pak zorgen voor een snelle toename van bacteriën. Dit kan leiden tot huidirritatie en infecties. Regelmatig wassen doodt deze bacteriën en houdt je huid gezond. Denk ook aan je *hakama*; deze verdient dezelfde behandeling.

Geur in de dojo

Een dojo die fris ruikt, is een plek waar je graag komt. Een onfris luchtje van een ongewassen pak kan de concentratie verstoren en zelfs nieuwkomers afschrikken. Het is een kwestie van basisrespect voor de ruimte en de mensen om je heen. Een schone gi is net zo belangrijk als een schone mat. ## Persoonlijke hygiëne voor je de mat op stapt Naast je kleding en nagels is je eigen lichaam de volgende stap in de hygiënecyclus. Voordat je de mat opstapt, is het belangrijk om jezelf even te controleren. Dit gaat verder dan alleen een douche nemen voor de training. Het zit 'm in de details die ervoor zorgen dat je fris en fruitig de interactie aangaat met je partner. Allereerst: voeten wassen. In de dojo loop je vaak op blote voeten. Niets is vervelender dan een voet die niet fris ruikt. Zorg dat je voeten schoon zijn en droog. Een sok die de hele dag in een dichte schoen heeft gezeten, kan voor onaangename geurtjes zorgen. Neem eventueel een voetenspray mee voor na het douchen, of draag schone, aparte sokken in je sportschoenen. Dan is er het gebruik van deodorant. Een beetje deodorant is prima en zelfs aan te raden. Maar overdrijf het niet. De sterke geur van een zware deodorant of parfum kan in een dichte dojo voor hoofdpijn of irritatie bij anderen zorgen. Kies voor een frisse, neutrale deodorant. Denk ook aan je adem. Een pepermuntje of een slok water kan wonderen doen. Tenslotte: trim je baard en snor. Een stoppelbaard is prima, maar een lange, onverzorgde baard kan schuren bij je partner en is moeilijk schoon te houden.

Voeten wassen

Een simpele handeling met groot effect. Was je voeten met zeep en droog ze goed af, vooral tussen de tenen. Dit voorkomt niet alleen geurtjes, maar ook schimmelvorming. Een frisse start voor elke training.

Deodorant gebruik

Gebruik een milde deodorant. Vermijd sterke parfums en aftershaves, omdat deze in de dojo voor overgevoeligheid kunnen zorgen bij anderen. Het doel is fris zijn, niet de hele dojo overheersen met je geur. ## Regels voor wondverzorging en bloed op de tatami Een schaafwondje of een klein bloedneusje kan gebeuren. Het is deel van het contact. De manier waarop je hiermee omgaat, bepaalt de veiligheid voor iedereen. De regel is simpel: wonden moeten direct en goed verzorgd worden. Ga nooit, maar dan ook nooit, de mat op met een open wond, tenzij deze volledig afgeplakt en afgedekt is met een waterdichte pleister. Als er onverhoopt bloed op de mat terechtkomt, is het van cruciaal belang dat dit direct en zorgvuldig wordt schoongemaakt. De instructeur moet direct worden ingelicht. Er zijn speciale schoonmaakprotocollen voor bloed in de dojo om kruisbesmetting te voorkomen. Gebruik altijd wegwerphandschoenen en desinfecterende middelen die geschikt zijn voor het doden van virussen en bacteriën. De plek moet grondig worden gereinigd en gedroogd. Wonden die niet goed gesloten zijn, zijn een open deur voor bacteriën in de dojo. Bloed is een directe overdrager van ziektekiemen. Door de bovenstaande stappen te volgen, bescherm je jezelf, je partner en de hele gemeenschap. Een ongelukje is snel gebeurd, maar hoe je ermee omgaat, laat je professionaliteit zien.

Wonden afplakken

Elke open wond, schaafwond of kapotte blaar moet afgeplakt worden met een stevige pleister of tape. Gebruik bij voorkeur een waterdichte pleister, zodat het niet loslaat door het zweet. Controleer dit voor elke training.

Bloed direct schoonmaken

Direct na het ontstaan van bloed op de tatami moet dit worden schoongemaakt. Meld het altijd bij de leraar. Hij of zij weet precies hoe dit protocol eruitziet en kan de juiste middelen aanreiken. Dit is een standaardprocedure in elke serieuze vechtsport dojo.