De beste koelhanddoeken voor na een intensieve zomertraining

Remco van der Berg

Aikido trainer en sportjournalist

Je kent het gevoel wel. Die hete zomerdag waarop de dojo al een warme adem heeft nog voor de eerste les begint.

Je eerste techniek voelt stroperig, je grip is minder en je bent al na vijf minuten aan het zweten als een otter.

Verdampingstechnologie

Na de training, als je eindelijk op de mat mag liggen, voelt je lichaam aan als een oven. Je hoofd bonkt, je huid gloeit. Je wilt simpelweg snel afkoelen, zonder dat je met een bak ijsklonten in je nek hoeft te zitten.

Activeren met water

Dit is waar een goede koelhanddoek je redding kan zijn. Het is een simpel stukje techniek dat het verschil maakt tussen een zomer vol blessures of een zomer vol vooruitgang.

Veel mensen denken dat een koelhanddoek magie is, maar het is eigenlijk simpel natuurkunde. Het draait allemaal om verdamping. Je neemt de handdoek, je maakt 'm nat onder de kraan en je kneedt 'm even. Dat kneedden is belangrijk; je activeert de speciale vezels.

De stof is gemaakt van een speciaal soort materiaal dat water vasthoudt als een spons, maar tegelijkertijd de bovenste laag vocht snel laat verdampen.

Net zoals je afkoelt als je uit de douche stapt en de wind over je huid waait. Die verdamping trekt warmte uit je lichaam. De handdoek blijft langdurig koud aanvoelen, zonder dat hij ijskoud hoeft te zijn.

Lichaamstemperatuur verlagen

Dat is de werking van een cooling towel; het gebruikt je eigen lichaamswarmte om de verdamping te versnellen. Het activeren is het sleutelwoord.

Gooi je de handdoek zomaar in je nek, dan werkt het niet. Je moet hem even flink nat maken, uitwringen en dan een paar keer in je handen wrijven of vouwen. Je voelt direct de temperatuur dalen.

Hittestress voorkomen

De beste modellen blijven urenlang koel, terwijl je ze gewoon opnieuw kunt activeren met een beetje water. Ideaal voor een lange trainingsdag of een intensieve workshop buitensport.

In de vechtsportwereld, of je nu Aikido, Jiu-Jitsu of Kickboksen doet, draait alles om controle.

Controle over je ademhaling, je techniek en je lichaam. Als je lichaamstemperatuur te hoog oploopt, verlies je die controle. Je reactiesnelheid gaat omlaag en je uithoudingsvermogen daalt enorm.

Een koelhanddoek is geen luxe accessoire, maar een basisbehoeftte voor serieuze sporters in Nederland tijdens de zomermaanden. Door de handdoek direct na de training op je grote slagaders te leggen – denk aan je hals, je polsen of je binnenkant van je knieën – koel je het bloed dat door je lichaam circuleert.

Microvezel koelhanddoek

Dit is de meest effectieve manier om je kerntemperatuur snel naar beneden te halen. Je voelt je niet alleen fysieker beter, je hoofd wordt ook weer helder. Dat is cruciaal als je na de training nog moet autorijden of je focus erbij moet houden. Hittestress is een serieus issue, zeker bij vechtsporten waar je in een warme zaal of in de brandende zon traint.

Je lichaam geeft alarmbellen af: stoppen, rustig aan, drinken. Een koelhanddoek helpt dit signaal te dempen door de boel af te koelen.

PVA cooling towel

Je voorkomt duizeligheid, misselijkheid en extreme vermoeidheid. Je traint langer en veiliger. Bovendien voorkomt het huidirritatie; je veegt het zweet weg met een koud doekje in plaats van schuurpapier.

Niet elke koelhanddoek is hetzelfde. In de winkels en online zie je vaak twee hoofdcategorieën: microvezel en PVA.

Beide doen hun werk, maar ze voelen totaal anders en presteren anders. Voor een vechtsporter die de handdoek om zijn nek hangt of tussen zijn kleding door gebruikt, is het gevoel belangrijk. Dit is de meest bekende soort.

Microvezel voelt zacht en sterk aan, bijna als een gewone handdoek maar dan dunner. Het grote voordeel is het comfort op de huid.

Beste allrounder: Frogg Toggs Chilly Pad

Het voelt niet plakkerig of hard aan. Microvezel absorbeert enorm veel water en zweet, wat fijn is als je tijdens intensieve wintertrainingen je mat of je gezicht schoonveegt.

De koeling is vaak intensief maar duurt meestal korter dan bij PVA, afhankelijk van de kwaliteit. Je moet hem vaker nat maken. PVA (polyvinylalcohol) voelt aan als een soort natte spons die heel erg zacht is.

Beste voor in de nek: Mission Enduracool Multifunctional

Het materiaal voelt kouder aan dan microvezel en houdt de temperatuur langer vast. Als je hem uitwringt, wordt hij bijna kurkdroog. Het nadeel?

Sommige mensen vinden het materiaal wat "rubberig" of vreemd aanvoelen op de huid. Ook kan PVA na verloop van tijd wat stugger worden als het niet goed wordt onderhouden. De duur van het koeleffect is bij PVA vaak langer, ideaal voor lange dagen op een toernooi. Op basis van de huidige technologie en wat er in de Nederlandse sportwinkels ligt, zijn dit de toppers voor komend jaar.

Beste budget optie: Decathlon Quechua Koelhanddoek

Ik heb ze getest op koeling, duurzaamheid en hoe ze aanvoelen na tien keer wassen.

Dit is de gouden standaard. De Chilly Pad is gemaakt van een speciale stof die extreem koud aanvoelt zodra je hem nat maakt. Hij is groot genoeg om om je schouders te hangen na een judo- of aikido-sessie. Pluspunten: Blijft extreem lang koel, voelt zacht aan, gaat jaren mee. Minpunten: Is aan de prijzige kant (rond de €15-20), en het is een beetje een "beetje" stof. Prijsindicatie: €18.

Beste premium: Hyperice Kool 'n Keep

Dit is eigenlijk een band die je om je nek kunt doen, maar je kunt hem ook als armband of hoofdband gebruiken. Hij is gemaakt van een technisch materiaal dat direct verkoeling geeft zonder dat je hem in de vriezer hoeft te leggen. Pluspunten: Blijft perfect zitten, makkelijk te activeren, lichtgewicht. Minpunten: Te klein om als volwaardige handdoek te gebruiken na het douchen. Prijsindicatie: €12-15.

Voor de sporter die het simpel wil houden. Bij Decathlon hebben ze een eigen lijn die verrassend goed werkt. Het is een standaard microvezel model met een koelelaag, ideaal voor wie ook zoekt naar comfortabele aikidokleding voor de zomer. Pluspunten: Goedkoop, makkelijk verkrijgbaar, werkt prima voor dagelijks gebruik. Minpunten: De koeling is minder intensief en verdwijnt sneller dan bij premium merken. Prijsindicatie: €5-7.

Beste set: Cooling Towel 2-pack (House of Sports)

Dit is de Ferrari onder de handdoeken. Gemaakt van een speciaal weefsel dat water vasthoudt maar niet lekt. Vergeet voor je training niet onze zomer-checklist met extra handdoeken, water en zonnebrand te checken.

Voelt super zacht en blijft extreem lang koud. Pluspunten: Absoluut geen nare luchtjes na gebruik, topkwaliteit materiaal. Minpunten: Heel prijzig, soms lastig te vinden in Nederlandse winkels (vaak online). Prijsindicatie: €25-30.

Een setje van twee, vaak met een handig opbergzakje. Handig voor als je er een vergeet of als je er eentje wilt gebruiken voor je lichaam en eentje voor je gezicht. Pluspunten: Waar voor je geld, altijd een reserve bij de hand. Minpunten: Kwaliteit kan wisselen, meestal basis microvezel. Prijsindicatie: €10-12 voor twee. Een koelhanddoek gaat lang mee als je hem goed behandelt.

De grootste vijand is wasverzachter en opbergen terwijl hij nog nat is. Volg deze stappen en je hebt er jaren plezier van.

Wassen zonder wasverzachter

Was de handdoek na een intensieve training in de wasmachine op een fijn programma of op 30 graden. Gebruik een klein beetje vloeibaar wasmiddel. Belangrijk: Gooi NOOIT wasverzachter in de machine. Wasverzachter legt een laagje op de vezels waardoor het water niet meer goed kan verdampen. De koelende werking is meteen verdwenen. Is het gebeurd?

Was de handdoek een keertje met een scheutje azijn om de boel te ontvetten.

Schimmel voorkomen

De meeste koelhanddoeken zijn gemaakt van materialen die niet snel schimmelen, maar als je ze klam opbergt in je sporttas, geef je schimmel een kans. Dit zorgt voor die ellendige muffe lucht die je nooit meer kwijtraakt. Na het wassen: goed uitspoelen, uitwringen en laten drogen.

Niet in de wasdroger, dat vernielt de structuur. Hang hem uit of leg hem plat.

Zorg dat hij kurkdroog is voordat je hem opvouwt. Als je hem lang bewaart, doe hem dan in een open zak of bak, niet in een afgesloten ruimte. Natuurlijk is een handdoek niet de enige manier om af te koelen.

Soms wil je iets anders, of is de situatie anders. Hier zijn twee alternatieven die ook goed werken voor vechtsporters.

Koelvesten

Een koelvest is ideaal als je lang buiten traint of tijdens een hele hete dag op een toernooi staat.

Je vult het vest met water of ijs en draagt het over je shirt. Het zorgt voor een constante koeling van je romp. Dit is fijner dan een handdoek als je je handen vrij moet hebben.

Ice packs (nek- of hoofdpijnpacks)

Ze zijn wel logger om mee te nemen. Merken zoals Arctic Heat zijn populair onder atleten.

De ouderwetse koude zak uit de vriezer. De nieuwste generatie 'ice packs' zijn zacht en buigzaam, gevuld met een gel die lang koud blijft zonder je huid te bevriezen. Een speciale nek-ice pack is vaak effectiever voor het direct verlagen van je lichaamstemperatuur dan een handdoek, maar het is minder veelzijdig. Je kunt er niet je gezicht mee afvegen of je handen mee koelen. Een goed merk is ColPac, maar die zijn vaak gericht op fysiotherapie.